Trong tố tụng hình sự, nguyên tắc suy đoán vô tội là nền tảng bảo vệ quyền con người. Tuy nhiên, trên thực tế, để một bị can, bị cáo được tuyên vô tội, vai trò của người bào chữa (luật sư) là vô cùng quan trọng. Vậy người bào chữa chứng minh thân chủ vô tội như thế nào? Bài viết dưới đây sẽ làm rõ các phương thức và kỹ năng pháp lý mà luật sư sử dụng trong quá trình bào chữa.
1. Nguyên tắc pháp lý làm cơ sở chứng minh vô tội
Theo Bộ luật Tố tụng hình sự 2015, trách nhiệm chứng minh tội phạm thuộc về các cơ quan tiến hành tố tụng. Bị can, bị cáo không có nghĩa vụ chứng minh mình vô tội. Người bào chữa dựa trên các nguyên tắc quan trọng như:
Nguyên tắc suy đoán vô tội
Nguyên tắc xác định sự thật khách quan của vụ án
Nguyên tắc bảo đảm quyền bào chữa
Từ đó, luật sư tập trung bác bỏ các căn cứ buộc tội thay vì “chứng minh theo nghĩa tuyệt đối”.
2. Phân tích và đánh giá tính hợp pháp của chứng cứ
Một trong những cách quan trọng nhất để người bào chữa bảo vệ thân chủ là:
Kiểm tra nguồn gốc, trình tự thu thập chứng cứ
Xác định chứng cứ có bị thu thập trái pháp luật hay không
Loại bỏ các chứng cứ không hợp lệ, mâu thuẫn hoặc suy diễn
Nếu chứng cứ buộc tội không hợp pháp hoặc không đủ giá trị chứng minh, thân chủ không thể bị kết tội.
3. Chỉ ra mâu thuẫn trong lời khai và hồ sơ vụ án
Người bào chữa sẽ:
So sánh lời khai giữa các bị can, người làm chứng, người bị hại
Phát hiện mâu thuẫn nội tại trong hồ sơ điều tra
Đối chiếu lời khai với các tài liệu, vật chứng
Những mâu thuẫn này là cơ sở quan trọng để luật sư lập luận rằng cáo buộc chưa đủ chắc chắn.
4. Chứng minh không đủ yếu tố cấu thành tội phạm
Luật sư bào chữa tập trung phân tích 4 yếu tố cấu thành tội phạm:
Khách thể
Mặt khách quan
Chủ thể
Mặt chủ quan
Chỉ cần thiếu một yếu tố, hành vi của thân chủ không cấu thành tội phạm, từ đó đề nghị đình chỉ vụ án hoặc tuyên vô tội.
5. Chứng minh hành vi không phải là tội phạm hoặc thuộc trường hợp loại trừ trách nhiệm hình sự
Người bào chữa có thể lập luận rằng thân chủ:
Thực hiện hành vi trong phòng vệ chính đáng
Do tình thế cấp thiết
Không có lỗi hoặc không đủ năng lực trách nhiệm hình sự
Hành vi chỉ là quan hệ dân sự, kinh tế, hành chính, không phải hình sự
6. Bảo vệ quyền tố tụng của thân chủ trong suốt quá trình giải quyết vụ án
Luật sư còn đóng vai trò:
Ngăn chặn bức cung, nhục hình
Bảo đảm quyền im lặng, quyền không tự buộc tội
Kiến nghị điều tra bổ sung, thay đổi biện pháp ngăn chặn
Việc vi phạm nghiêm trọng thủ tục tố tụng có thể là căn cứ để hủy án hoặc tuyên vô tội.
7. Tranh tụng tại phiên tòa – giai đoạn quyết định
Tại phiên tòa, người bào chữa:
Trình bày luận cứ bào chữa logic, có căn cứ pháp luật
Đối đáp trực tiếp với kiểm sát viên
Bảo vệ tối đa quyền và lợi ích hợp pháp của thân chủ
Kỹ năng tranh tụng của luật sư có ý nghĩa quyết định đến kết quả vụ án.
8. Vì sao cần luật sư bào chữa ngay từ giai đoạn đầu?
Việc mời luật sư bào chữa sớm giúp:
Hạn chế rủi ro oan sai
Bảo vệ quyền con người, quyền công dân
Tăng khả năng được tuyên vô tội hoặc giảm nhẹ trách nhiệm hình sự
Kết luận
Người bào chữa không chỉ là người “bênh vực” thân chủ, mà là chủ thể bảo vệ công lý, bảo đảm việc kết tội phải đúng người, đúng tội, đúng pháp luật. Việc chứng minh thân chủ vô tội là một quá trình pháp lý chặt chẽ, đòi hỏi kiến thức chuyên sâu và kinh nghiệm thực tiễn của luật sư hình sự.
👉 Nếu bạn hoặc người thân đang đối mặt với vụ án hình sự, hãy liên hệ luật sư bào chữa sớm để được tư vấn và bảo vệ kịp thời.
