1. Con nợ chây ỳ, không trả tiền – Chủ nợ có quyền khởi kiện không?
Trong thực tế, tình trạng vay tiền nhưng không trả, cố tình kéo dài thời gian, né tránh nghĩa vụ thanh toán diễn ra rất phổ biến. Nhiều người cho vay rơi vào thế bị động, không biết có nên khởi kiện hay không, khởi kiện thế nào cho đúng luật.
Theo quy định của Bộ luật Dân sự 2015, khi đến hạn trả nợ mà bên vay không thực hiện hoặc thực hiện không đầy đủ nghĩa vụ, thì bên cho vay (chủ nợ) có quyền khởi kiện ra Tòa án để yêu cầu trả tiền gốc, lãi và bồi thường thiệt hại (nếu có).
👉 Như vậy, khởi kiện đòi nợ là quyền hợp pháp, không phụ thuộc vào việc con nợ có thiện chí hay không.
2. Khi nào được coi là con nợ chây ỳ để khởi kiện?
Con nợ được coi là chây ỳ, cố tình không trả nợ khi có một trong các dấu hiệu sau:
- Đã đến hạn thanh toán theo hợp đồng, giấy vay tiền nhưng không trả
- Liên tục khất lần, hứa hẹn nhưng không thực hiện
- Né tránh, không nghe điện thoại, không gặp mặt
- Có khả năng trả nợ nhưng cố tình không trả
- Đã được yêu cầu trả nợ bằng văn bản nhưng không phản hồi
⚠️ Lưu ý:
- Không bắt buộc phải chờ con nợ “bỏ trốn” mới được kiện
- Chỉ cần đến hạn trả nợ mà không trả, chủ nợ đã có quyền khởi kiện
3. Điều kiện khởi kiện đòi tiền theo quy định pháp luật
Để Tòa án thụ lý vụ án, người khởi kiện cần đáp ứng các điều kiện sau:
3.1. Có căn cứ chứng minh khoản nợ
Bao gồm một hoặc nhiều tài liệu:
- Giấy vay tiền, hợp đồng vay
- Biên nhận tiền
- Sao kê chuyển khoản
- Tin nhắn, email, ghi âm thừa nhận nợ
- Người làm chứng (trong một số trường hợp)
👉 Không bắt buộc phải có hợp đồng công chứng.
3.2. Còn trong thời hiệu khởi kiện
- Thời hiệu khởi kiện tranh chấp hợp đồng vay: 03 năm kể từ ngày quyền và lợi ích bị xâm phạm.
3.3. Xác định được bị đơn
- Có thông tin về họ tên, địa chỉ cư trú hoặc nơi làm việc của con nợ.
4. Hồ sơ khởi kiện đòi tiền khi con nợ chây ỳ
Một bộ hồ sơ khởi kiện thông thường gồm:
- Đơn khởi kiện (theo mẫu của Tòa án)
- Bản sao CCCD/CMND, hộ khẩu của người khởi kiện
- Tài liệu chứng minh khoản nợ
- Chứng cứ chứng minh đã yêu cầu trả nợ (nếu có)
- Các tài liệu khác liên quan
📌 Đơn khởi kiện cần nêu rõ:
- Số tiền yêu cầu trả (gốc, lãi)
- Căn cứ pháp luật
- Yêu cầu Tòa án buộc bị đơn thanh toán
5. Nộp đơn khởi kiện đòi tiền ở đâu?
Thông thường, Tòa án nhân dân cấp huyện nơi con nợ cư trú hoặc làm việc có thẩm quyền giải quyết.
Một số trường hợp đặc biệt:
- Có thỏa thuận chọn Tòa án → thực hiện theo thỏa thuận
- Con nợ ở nước ngoài → thẩm quyền TAND cấp tỉnh
6. Quy trình giải quyết vụ án khởi kiện đòi nợ
Quy trình cơ bản gồm các bước:
- Nộp đơn khởi kiện
- Tòa án xem xét và thông báo nộp tạm ứng án phí
- Tòa án thụ lý vụ án
- Hòa giải (bắt buộc)
- Xét xử sơ thẩm
- Thi hành án (nếu thắng kiện)
⏱ Thời gian giải quyết:
- Thông thường từ 4 – 6 tháng, có thể kéo dài nếu vụ việc phức tạp.
7. Có được yêu cầu tính lãi khi khởi kiện đòi tiền không?
👉 CÓ, nếu:
- Có thỏa thuận lãi suất hợp pháp
- Hoặc không thỏa thuận nhưng con nợ chậm trả
Mức lãi:
- Theo thỏa thuận nhưng không vượt quá 20%/năm
- Nếu không thỏa thuận: áp dụng lãi suất theo quy định pháp luật
8. Khởi kiện dân sự hay tố cáo hình sự? Phân biệt rõ để tránh sai lầm
Nhiều người nhầm lẫn giữa tranh chấp dân sự và tội phạm hình sự.
🔹 Khởi kiện dân sự:
- Áp dụng khi con nợ vay thật – không trả
🔹 Tố cáo hình sự (lạm dụng tín nhiệm, lừa đảo):
- Chỉ áp dụng khi có dấu hiệu gian dối ngay từ đầu, bỏ trốn, chiếm đoạt
⚠️ Việc tố cáo sai có thể khiến hồ sơ bị trả lại, mất thời gian.
9. Có nên thuê luật sư khi khởi kiện đòi tiền?
Việc có luật sư giúp:
- Đánh giá khả năng thắng kiện
- Soạn đơn, thu thập chứng cứ chặt chẽ
- Tranh tụng, phản biện hiệu quả
- Hỗ trợ giai đoạn thi hành án – yếu tố quyết định việc thu hồi tiền
👉 Đặc biệt cần luật sư khi:
- Số tiền lớn
- Con nợ có tài sản nhưng tẩu tán
- Hồ sơ chứng cứ phức tạp
10. Kết luận
Khởi kiện đòi tiền khi con nợ chây ỳ là giải pháp pháp lý hợp pháp, hiệu quả, giúp bảo vệ quyền và lợi ích của chủ nợ. Tuy nhiên, để tránh sai sót, kéo dài thời gian hoặc rủi ro pháp lý, người khởi kiện cần chuẩn bị hồ sơ đầy đủ, xác định đúng quan hệ pháp luật và chiến lược xử lý phù hợp.
📞 Nếu bạn đang gặp khó khăn trong việc đòi nợ, hãy cân nhắc tư vấn luật sư để được hỗ trợ đúng hướng ngay từ đầu.
