Khi gia đình có người qua đời để lại tài sản, câu hỏi đầu tiên thường được đặt ra là: “Ai sẽ được hưởng thừa kế?”. Tuy nhiên, thực tế không đơn giản như nhiều người nghĩ. Có những trường hợp tưởng như “đương nhiên được hưởng” nhưng lại không có quyền, và ngược lại, có người không được nhắc đến trong di chúc vẫn được chia tài sản. Nếu không hiểu rõ quy định pháp luật, bạn rất dễ rơi vào tranh chấp hoặc mất đi quyền lợi hợp pháp của mình.
Thừa kế được chia theo hai cách: Di chúc và theo pháp luật
Trước hết, cần xác định việc chia thừa kế sẽ dựa trên di chúc hay theo quy định pháp luật. Nếu người mất có để lại di chúc hợp pháp, tài sản sẽ được chia theo nội dung di chúc đó.
Ngược lại, nếu không có di chúc hoặc di chúc không hợp pháp, việc chia tài sản sẽ được thực hiện theo quy định của pháp luật. Đây là trường hợp phổ biến dẫn đến nhiều tranh chấp do các bên không hiểu rõ thứ tự và phạm vi được hưởng.
Những người được hưởng thừa kế theo di chúc
Khi có di chúc hợp pháp, người lập di chúc có quyền chỉ định bất kỳ ai được hưởng tài sản, không nhất thiết phải là người thân. Điều này có nghĩa là bạn bè, tổ chức hoặc cá nhân khác cũng có thể được nhận thừa kế nếu được ghi rõ trong di chúc.
Tuy nhiên, quyền này không phải là tuyệt đối. Pháp luật vẫn bảo vệ một số đối tượng đặc biệt, dù không được nhắc đến trong di chúc vẫn có quyền hưởng một phần tài sản. Đây là điểm rất nhiều người không biết, dẫn đến tranh chấp sau này.
Những người được hưởng thừa kế theo pháp luật
Khi chia thừa kế theo pháp luật, tài sản sẽ được phân chia theo hàng thừa kế. Những người cùng hàng sẽ được hưởng phần bằng nhau.
Hàng thừa kế thứ nhất
Bao gồm: vợ hoặc chồng, cha mẹ đẻ, cha mẹ nuôi, con đẻ, con nuôi của người chết. Đây là hàng thừa kế có quyền ưu tiên cao nhất.
Trong thực tế, nếu còn người ở hàng này thì những người ở hàng sau sẽ không được hưởng. Vì vậy, việc xác định đúng hàng thừa kế là yếu tố rất quan trọng.
Hàng thừa kế thứ hai
Bao gồm: ông bà nội, ông bà ngoại, anh chị em ruột của người chết. Những người này chỉ được hưởng khi không còn ai ở hàng thừa kế thứ nhất.
Nhiều người nhầm tưởng rằng anh chị em ruột đương nhiên được chia tài sản, nhưng nếu người chết còn cha mẹ hoặc con cái thì họ không có quyền hưởng theo pháp luật.
Hàng thừa kế thứ ba
Bao gồm: cụ nội, cụ ngoại, bác, chú, cô, dì… của người chết. Đây là hàng thừa kế cuối cùng và chỉ được xem xét khi không còn người ở hai hàng trước.
Trên thực tế, rất ít trường hợp áp dụng đến hàng thừa kế này, nhưng vẫn cần nắm rõ để tránh hiểu sai quyền lợi.
Những người vẫn được hưởng dù không có tên trong di chúc
Đây là điểm đặc biệt quan trọng mà nhiều người không biết. Theo quy định pháp luật, một số đối tượng sau vẫn được hưởng thừa kế, kể cả khi không được nhắc đến trong di chúc:
- Con chưa thành niên
- Cha mẹ, vợ/chồng
- Con đã thành niên nhưng không có khả năng lao động
Những người này được gọi là người thừa kế không phụ thuộc vào nội dung di chúc. Họ sẽ được hưởng một phần tài sản nhất định để bảo đảm quyền lợi cơ bản.
Những người không được hưởng thừa kế
Không phải ai cũng có quyền nhận di sản. Một số trường hợp có thể bị tước quyền thừa kế, chẳng hạn như:
- Người cố ý xâm phạm tính mạng người để lại di sản
- Người có hành vi lừa dối, ép buộc trong việc lập di chúc
- Người vi phạm nghiêm trọng nghĩa vụ đối với người để lại di sản
Tuy nhiên, trong một số trường hợp đặc biệt, nếu người để lại di sản vẫn cho hưởng trong di chúc thì họ có thể được nhận tài sản. Đây là điểm cần xem xét kỹ trong từng vụ việc cụ thể.
Sai lầm phổ biến khi chia thừa kế
Một trong những sai lầm lớn nhất là nghĩ rằng “người trong gia đình thì ai cũng được chia”. Thực tế, quyền thừa kế phụ thuộc rất nhiều vào di chúc và quy định pháp luật, không phải dựa trên cảm tính.
Ngoài ra, nhiều người không xác định đúng hàng thừa kế hoặc bỏ qua quyền của những người được pháp luật bảo vệ. Điều này dễ dẫn đến tranh chấp kéo dài, thậm chí phải giải quyết tại Tòa án.
Khi nào cần nhờ đến luật sư?
Nếu việc chia thừa kế có dấu hiệu phức tạp, có nhiều người liên quan hoặc có tranh chấp, bạn nên tìm đến luật sư càng sớm càng tốt. Luật sư sẽ giúp bạn xác định đúng quyền lợi, hướng dẫn thủ tục và bảo vệ quyền lợi hợp pháp của bạn.
Trong nhiều trường hợp, việc tư vấn kịp thời có thể giúp tránh được tranh chấp hoặc giải quyết nhanh chóng mà không cần ra tòa. Đây là giải pháp tiết kiệm thời gian và chi phí rất đáng cân nhắc.
Kết luận
Việc xác định ai được hưởng thừa kế không chỉ đơn thuần là “người thân trong gia đình”, mà phải dựa trên quy định pháp luật và nội dung di chúc. Nếu không hiểu rõ, bạn rất dễ mất quyền lợi hoặc rơi vào tranh chấp không đáng có.
Hãy chủ động tìm hiểu và chuẩn bị ngay từ đầu để bảo vệ quyền lợi của mình một cách tốt nhất.
📞 Thông tin liên hệ
👉 VĂN PHÒNG LUẬT CÔNG TÂM
📞 Hotline: 0972810901 | 0969545660
🌐 Website: luatcongtam.com.vn
📩 Email: [email protected]
