Khi nhận được quyết định khởi tố bị can hoặc biết mình đang bị điều tra hình sự, không ít người rơi vào trạng thái hoảng loạn, lo sợ và đưa ra những quyết định thiếu tỉnh táo. Trên thực tế, nhiều người không bị xử lý nặng hơn vì hành vi phạm tội ban đầu, mà lại tự đẩy mình vào tình thế bất lợi do những hành động sai lầm sau khi bị khởi tố. Có người bỏ trốn, có người tự ý tiêu hủy tài liệu, có người nghe theo lời xúi giục để khai báo không đúng sự thật hoặc liên hệ với người làm chứng nhằm thay đổi lời khai. Những hành vi này không chỉ khiến quá trình điều tra trở nên phức tạp mà còn có thể làm phát sinh trách nhiệm pháp lý nghiêm trọng hơn. Vậy khi bị khởi tố hình sự, đâu là những điều tuyệt đối không nên làm? Dưới đây là những nội dung quan trọng mà bất kỳ ai cũng cần biết để bảo vệ quyền và lợi ích hợp pháp của mình.
Không bỏ trốn hoặc tìm cách lẩn tránh cơ quan điều tra
Một trong những sai lầm phổ biến nhất của người bị khởi tố là cho rằng bỏ trốn sẽ giúp kéo dài thời gian hoặc tránh được trách nhiệm hình sự. Tuy nhiên, đây là suy nghĩ hoàn toàn sai lầm. Việc bỏ trốn không làm vụ án chấm dứt mà còn khiến cơ quan điều tra áp dụng các biện pháp truy nã, đồng thời có thể trở thành căn cứ để áp dụng hoặc tiếp tục áp dụng biện pháp tạm giam.
Khi người bị khởi tố có dấu hiệu bỏ trốn, cơ quan tiến hành tố tụng thường đánh giá đây là biểu hiện không hợp tác với quá trình điều tra. Điều này có thể ảnh hưởng đến việc xem xét các biện pháp ngăn chặn, cũng như việc đánh giá thái độ của người bị buộc tội trong suốt quá trình giải quyết vụ án. Vì vậy, thay vì trốn tránh, người bị khởi tố nên chấp hành các giấy triệu tập, quyết định của cơ quan có thẩm quyền và thực hiện quyền tự bảo vệ theo đúng quy định pháp luật.
Không tiêu hủy, che giấu hoặc sửa chữa chứng cứ
Khi biết mình bị khởi tố, nhiều người có tâm lý tìm cách xóa tin nhắn, hủy hợp đồng, tiêu hủy tài liệu, xóa dữ liệu điện tử hoặc cất giấu những đồ vật liên quan đến vụ án với hy vọng cơ quan điều tra sẽ không còn căn cứ chứng minh hành vi phạm tội.
Đây là hành động vô cùng nguy hiểm bởi cơ quan điều tra hiện nay có nhiều biện pháp nghiệp vụ để thu thập chứng cứ từ nhiều nguồn khác nhau như dữ liệu điện tử, sao lưu hệ thống, lời khai của những người liên quan, camera giám sát, kết quả giám định hoặc tài liệu do tổ chức, cá nhân khác cung cấp. Không những vậy, hành vi cản trở việc xác minh sự thật của vụ án còn có thể khiến người bị khởi tố rơi vào tình thế bất lợi hơn trong quá trình giải quyết vụ án.
Không tác động đến người làm chứng, người bị hại hoặc người liên quan
Một số người sau khi bị khởi tố đã chủ động gọi điện, nhắn tin hoặc gặp gỡ người làm chứng, người bị hại nhằm thuyết phục họ thay đổi lời khai hoặc rút yêu cầu xử lý. Có trường hợp còn nhờ người khác đứng ra tác động thay mình với mong muốn làm thay đổi nội dung vụ việc.
Những hành vi này rất dễ bị đánh giá là cản trở hoạt động điều tra hoặc gây ảnh hưởng đến việc giải quyết vụ án. Trong nhiều trường hợp, chính các cuộc gọi, tin nhắn hoặc ghi âm trao đổi lại trở thành chứng cứ mới bất lợi cho người bị khởi tố. Vì vậy, mọi việc liên quan đến trao đổi với các bên trong vụ án cần được thực hiện thận trọng và đúng quy định pháp luật.
Không khai báo gian dối hoặc thống nhất lời khai
Khi bị hỏi cung, không ít người vì lo sợ nên tìm cách dựng lên một câu chuyện khác với sự thật hoặc thống nhất lời khai với những người cùng liên quan trong vụ án. Ban đầu họ nghĩ rằng cách này sẽ giúp tránh được trách nhiệm, nhưng thực tế đây lại là nguyên nhân khiến vụ án trở nên phức tạp hơn.
Trong quá trình điều tra, cơ quan điều tra sẽ đối chiếu lời khai với các tài liệu, chứng cứ khác như dữ liệu điện tử, camera, kết quả giám định, lời khai của nhiều người khác nhau. Nếu phát hiện lời khai mâu thuẫn hoặc thiếu trung thực, cơ quan tiến hành tố tụng có thể đánh giá đây là dấu hiệu không thành khẩn, ảnh hưởng đến việc xem xét các tình tiết có lợi theo quy định của pháp luật. Người bị khởi tố cần khai báo trung thực, đồng thời chỉ trình bày đúng những gì mình biết và có quyền không tự buộc tội mình theo quy định của pháp luật.
Không tự ý ký vào tài liệu khi chưa đọc kỹ
Trong quá trình điều tra, người bị khởi tố sẽ phải ký nhiều loại văn bản như biên bản hỏi cung, biên bản làm việc, biên bản giao nhận tài liệu hoặc các tài liệu tố tụng khác. Vì tâm lý căng thẳng hoặc muốn nhanh chóng kết thúc buổi làm việc, nhiều người ký ngay mà không đọc lại nội dung.
Đây là sai lầm rất đáng tiếc bởi chữ ký thể hiện việc người ký xác nhận nội dung trong văn bản. Nếu phát hiện có nội dung chưa đúng với lời trình bày, người bị khởi tố hoàn toàn có quyền yêu cầu sửa đổi, bổ sung hoặc ghi ý kiến của mình vào biên bản trước khi ký. Việc đọc kỹ tài liệu trước khi ký là cách bảo vệ quyền lợi hợp pháp và tránh phát sinh những tranh chấp không cần thiết về sau.
Không tự ý từ chối quyền có luật sư
Nhiều người nghĩ rằng chỉ khi vụ án nghiêm trọng mới cần luật sư hoặc lo ngại việc mời luật sư sẽ khiến mình bị đánh giá nặng hơn. Đây là quan điểm không đúng.
Luật sư tham gia tố tụng nhằm bảo vệ quyền và lợi ích hợp pháp của người bị buộc tội, hướng dẫn thực hiện đúng quyền và nghĩa vụ, tham gia nghiên cứu hồ sơ, đánh giá chứng cứ, kiến nghị khi phát hiện vi phạm tố tụng và hỗ trợ người bị khởi tố trong suốt quá trình giải quyết vụ án. Việc có luật sư tham gia từ sớm thường giúp hạn chế nhiều rủi ro pháp lý và bảo đảm quá trình tố tụng diễn ra khách quan hơn.
Không chia sẻ toàn bộ thông tin vụ án lên mạng xã hội
Trong thời đại mạng xã hội phát triển, nhiều người có thói quen đăng tải quyết định khởi tố, nội dung làm việc với cơ quan điều tra hoặc chia sẻ quan điểm cá nhân về vụ án nhằm tìm kiếm sự đồng cảm từ cộng đồng.
Tuy nhiên, việc công khai các tài liệu tố tụng hoặc phát ngôn thiếu kiểm chứng có thể gây ảnh hưởng đến quá trình giải quyết vụ án, đồng thời khiến nhiều thông tin bị hiểu sai hoặc bị khai thác theo hướng bất lợi. Một số nội dung còn có thể liên quan đến bí mật điều tra hoặc quyền, lợi ích của người khác. Vì vậy, người bị khởi tố cần cân nhắc kỹ trước khi công bố bất kỳ thông tin nào liên quan đến vụ án.
Bình tĩnh và sử dụng đúng các quyền mà pháp luật cho phép
Điều quan trọng nhất khi bị khởi tố không phải là tìm mọi cách né tránh trách nhiệm mà là bình tĩnh, hợp tác trong khuôn khổ pháp luật và sử dụng đầy đủ các quyền tố tụng của mình. Người bị khởi tố có quyền được biết lý do bị khởi tố, quyền trình bày ý kiến, đưa ra chứng cứ, tài liệu, yêu cầu cơ quan tiến hành tố tụng xác minh các tình tiết có lợi, quyền nhờ người bào chữa và thực hiện các quyền khác theo quy định của pháp luật.
Việc hiểu đúng quyền của mình sẽ giúp người bị khởi tố tránh được những sai lầm không đáng có và tạo điều kiện để vụ án được giải quyết khách quan, đúng quy định pháp luật.
Kết luận
Bị khởi tố hình sự không đồng nghĩa với việc mọi cơ hội bảo vệ quyền lợi đã chấm dứt. Tuy nhiên, chỉ một quyết định sai lầm như bỏ trốn, tiêu hủy chứng cứ, khai báo gian dối, tác động người làm chứng hay tin vào những lời hứa “chạy án” cũng có thể khiến tình hình pháp lý trở nên bất lợi hơn rất nhiều. Điều cần thiết nhất trong giai đoạn này là giữ bình tĩnh, tuân thủ quy định của pháp luật, thực hiện đầy đủ quyền của mình và cân nhắc có luật sư tham gia ngay từ giai đoạn đầu của quá trình tố tụng. Hiểu đúng pháp luật và hành động đúng thời điểm luôn là cách tốt nhất để bảo vệ quyền và lợi ích hợp pháp của bản thân cũng như gia đình.
📞 THÔNG TIN LIÊN HỆ
VĂN PHÒNG LUẬT CÔNG TÂM
☎ Hotline: 0972810901 – 0969545660
🌐 Website: luatcongtam.com.vn
📧 Email: [email protected]
