Nhiều gia đình cho rằng khi cha mẹ qua đời thì anh em trong nhà chỉ cần ngồi lại với nhau là có thể chia xong di sản thừa kế. Tuy nhiên, thực tế lại hoàn toàn khác. Chỉ cần một người không đồng ý chia, không ký vào văn bản thỏa thuận hoặc phát sinh tranh chấp về phần tài sản thì việc phân chia di sản có thể bị kéo dài nhiều năm. Không ít trường hợp vì thiếu hiểu biết pháp luật mà người có quyền hưởng thừa kế mất đi cơ hội bảo vệ quyền lợi của mình hoặc để tài sản bị người khác tự ý chiếm hữu, chuyển nhượng. Vậy khi anh em không đồng ý chia thừa kế thì phải xử lý như thế nào? Dưới đây là những vấn đề pháp lý quan trọng bạn cần biết.
Không đồng ý chia thừa kế không đồng nghĩa với việc không thể chia
Nhiều người lầm tưởng rằng chỉ cần một người trong hàng thừa kế không đồng ý thì toàn bộ di sản sẽ không thể phân chia. Đây là quan điểm không chính xác. Pháp luật dân sự quy định người thừa kế có quyền yêu cầu chia di sản theo quy định của pháp luật nếu các bên không thể tự thỏa thuận được.
Việc không đạt được sự thống nhất chỉ khiến quá trình chia di sản phải chuyển từ hình thức thỏa thuận sang giải quyết theo trình tự pháp luật. Khi đó, người có quyền lợi có thể yêu cầu cơ quan có thẩm quyền giải quyết để bảo đảm quyền và lợi ích hợp pháp của mình.
Do đó, nếu một hoặc nhiều anh em cố tình không hợp tác, không ký giấy tờ hoặc kéo dài thời gian thì điều này không làm mất quyền yêu cầu chia di sản của những người thừa kế khác.
Trước tiên nên ưu tiên thương lượng và thỏa thuận
Trong hầu hết các vụ việc, thương lượng luôn là phương án được khuyến khích trước khi phát sinh tranh chấp tại Tòa án. Các đồng thừa kế có thể cùng xác định phạm vi di sản, xác định những người được hưởng và thống nhất phương án phân chia phù hợp với hoàn cảnh của gia đình.
Nếu đạt được sự đồng thuận, các bên có thể lập văn bản thỏa thuận phân chia di sản hoặc văn bản khai nhận di sản theo quy định để thực hiện các thủ tục sang tên tài sản.
Việc giải quyết bằng thỏa thuận không chỉ tiết kiệm thời gian, chi phí mà còn giúp giữ gìn tình cảm giữa các thành viên trong gia đình, tránh những mâu thuẫn kéo dài nhiều năm.
Khi không thể thỏa thuận thì có quyền khởi kiện yêu cầu chia thừa kế
Nếu các bên không đạt được tiếng nói chung, người có quyền hưởng di sản hoàn toàn có thể khởi kiện yêu cầu Tòa án chia di sản thừa kế theo quy định của pháp luật.
Khi giải quyết vụ án, Tòa án sẽ xem xét nhiều vấn đề như xác định di sản để lại, xác định hàng thừa kế, xác định người có quyền hưởng, xem xét di chúc có hợp pháp hay không, xác định công sức quản lý, bảo quản di sản và nhiều yếu tố khác trước khi đưa ra quyết định phân chia.
Quyết định của Tòa án có giá trị bắt buộc thi hành đối với các bên. Vì vậy, việc một người cố tình không đồng ý chia cũng không thể ngăn cản việc giải quyết nếu người khác thực hiện đúng trình tự pháp luật.
Cần xác định rõ di sản trước khi yêu cầu chia
Một trong những nguyên nhân khiến tranh chấp kéo dài là các bên chưa xác định chính xác đâu là tài sản của người đã mất.
Không phải toàn bộ tài sản đang đứng tên người chết đều mặc nhiên là di sản thừa kế. Có những tài sản là tài sản chung của vợ chồng, tài sản chung của hộ gia đình hoặc tài sản đang có tranh chấp với người khác. Trong những trường hợp này, cần xác định phần tài sản thuộc quyền sở hữu của người chết trước, sau đó mới tiến hành chia thừa kế.
Nếu xác định sai phạm vi di sản, việc chia tài sản có thể bị Tòa án hủy hoặc phải giải quyết lại từ đầu, gây mất nhiều thời gian và chi phí.
Một người tự giữ toàn bộ tài sản không có nghĩa là được sở hữu
Thực tế có nhiều trường hợp sau khi cha mẹ qua đời, một người con tiếp tục quản lý nhà đất hoặc giữ toàn bộ giấy tờ nên cho rằng tài sản đã thuộc về mình.
Đây là quan điểm hoàn toàn sai lầm. Việc trực tiếp quản lý hoặc sử dụng tài sản không làm phát sinh quyền sở hữu đối với toàn bộ di sản nếu chưa có căn cứ pháp luật hoặc chưa được các đồng thừa kế đồng ý.
Người đang quản lý di sản có nghĩa vụ bảo quản tài sản, không được tự ý bán, tặng cho, thế chấp hoặc chuyển nhượng nếu việc đó làm ảnh hưởng đến quyền lợi hợp pháp của những người thừa kế khác.
Nếu có người tự ý bán tài sản thừa kế thì phải làm gì?
Đây là tình huống xảy ra khá phổ biến đối với nhà đất. Một người trong gia đình tự ý ký hợp đồng chuyển nhượng khi các đồng thừa kế chưa thống nhất việc phân chia.
Trong trường hợp này, người có quyền lợi bị ảnh hưởng có thể yêu cầu áp dụng các biện pháp pháp lý phù hợp để bảo vệ quyền lợi của mình như yêu cầu ngăn chặn việc đăng ký biến động, yêu cầu Tòa án giải quyết tranh chấp, yêu cầu tuyên giao dịch vô hiệu nếu đủ căn cứ theo quy định của pháp luật.
Việc xử lý càng sớm sẽ càng hạn chế nguy cơ tài sản được chuyển nhượng cho nhiều người, khiến quá trình giải quyết trở nên phức tạp hơn.
Thời hiệu yêu cầu chia thừa kế cần đặc biệt lưu ý
Không phải lúc nào người thừa kế cũng có thể yêu cầu chia di sản bất cứ thời điểm nào. Pháp luật quy định thời hiệu yêu cầu chia di sản đối với từng loại tài sản.
Nếu để hết thời hiệu theo quy định mà không thực hiện quyền của mình thì việc bảo vệ quyền lợi có thể gặp rất nhiều khó khăn hoặc không còn được giải quyết theo yêu cầu chia di sản như ban đầu.
Chính vì vậy, khi phát sinh mâu thuẫn giữa các anh em, người có quyền lợi nên sớm tìm hiểu quy định pháp luật và thực hiện các thủ tục cần thiết thay vì chờ đợi quá lâu.
Vai trò của chứng cứ trong tranh chấp thừa kế
Muốn bảo vệ quyền lợi của mình, người yêu cầu chia thừa kế cần chuẩn bị đầy đủ tài liệu và chứng cứ chứng minh yêu cầu là có căn cứ.
Các giấy tờ như giấy chứng nhận quyền sử dụng đất, giấy chứng tử, giấy khai sinh, giấy đăng ký kết hôn, di chúc, giấy tờ chứng minh nguồn gốc tài sản, tài liệu thể hiện công sức đóng góp hoặc quản lý tài sản đều có thể trở thành chứng cứ quan trọng trong quá trình giải quyết vụ án.
Việc chuẩn bị đầy đủ hồ sơ ngay từ đầu sẽ giúp quá trình giải quyết tranh chấp diễn ra nhanh chóng và hạn chế phát sinh các tranh cãi không cần thiết.
Vai trò của luật sư trong tranh chấp giữa anh em về thừa kế
Các tranh chấp thừa kế thường liên quan đến nhiều quy định pháp luật, nhiều thành viên trong gia đình và nhiều loại tài sản khác nhau nên rất dễ phát sinh sai sót.
Luật sư sẽ hỗ trợ xác định chính xác hàng thừa kế, xác định phạm vi di sản, đánh giá hiệu lực của di chúc, thu thập chứng cứ, tham gia đàm phán và bảo vệ quyền lợi của khách hàng tại Tòa án.
Đặc biệt, trong những vụ việc có giá trị tài sản lớn hoặc có nhiều người cùng hưởng di sản, việc có luật sư tham gia từ sớm sẽ giúp hạn chế rủi ro pháp lý và tăng khả năng bảo vệ quyền lợi hợp pháp.
Kết luận
Anh em không đồng ý chia thừa kế không có nghĩa là di sản sẽ không thể được phân chia. Khi các bên không thể tự thỏa thuận, người có quyền hưởng di sản hoàn toàn có quyền yêu cầu Tòa án giải quyết theo quy định của pháp luật. Điều quan trọng là cần xác định đúng phạm vi di sản, xác định đúng người được hưởng, chuẩn bị đầy đủ chứng cứ và thực hiện các thủ tục trong thời hiệu luật định. Trong những vụ việc có tranh chấp phức tạp, việc tham khảo ý kiến và nhờ luật sư hỗ trợ ngay từ đầu sẽ giúp quá trình giải quyết hiệu quả hơn, hạn chế những thiệt hại về thời gian, chi phí và bảo vệ tốt nhất quyền, lợi ích hợp pháp của mỗi người thừa kế.
📞 THÔNG TIN LIÊN HỆ
VĂN PHÒNG LUẬT CÔNG TÂM
☎ Hotline: 0972810901 – 0969545660
🌐 Website: luatcongtam.com.vn
📧 Email: [email protected]
