Trong quá trình giải quyết vụ án dân sự, tài liệu, chứng cứ do các bên cung cấp có ý nghĩa quan trọng trong việc xác định sự thật khách quan của vụ án và bảo vệ quyền, lợi ích hợp pháp của mỗi đương sự. Tuy nhiên, trên thực tế, không ít trường hợp một bên cố tình cung cấp tài liệu không đúng sự thật, sử dụng giấy tờ có nội dung sai lệch hoặc đưa ra những chứng cứ không phản ánh đúng bản chất sự việc nhằm tạo lợi thế cho mình trước Tòa án. Điều này khiến bên còn lại gặp nhiều khó khăn trong việc bảo vệ quyền lợi, thậm chí có nguy cơ phải chịu những phán quyết bất lợi nếu không kịp thời phát hiện và phản đối. Vậy khi đối phương cung cấp tài liệu không đúng sự thật trong vụ án dân sự, đương sự có quyền yêu cầu Tòa án xác minh hay không? Có thể đề nghị giám định, thu thập chứng cứ hoặc yêu cầu xử lý hành vi cung cấp tài liệu sai sự thật như thế nào? Dưới đây là những vấn đề quan trọng bạn cần biết.
Tài liệu do đối phương cung cấp không phải lúc nào cũng được Tòa án chấp nhận
Trong vụ án dân sự, mỗi đương sự có quyền và nghĩa vụ cung cấp tài liệu, chứng cứ để chứng minh cho yêu cầu hoặc ý kiến phản đối của mình. Tuy nhiên, không phải cứ có giấy tờ được nộp cho Tòa án thì tài liệu đó đương nhiên được xem là chứng cứ hợp pháp và có giá trị chứng minh.
Một tài liệu muốn được sử dụng làm chứng cứ phải đáp ứng các điều kiện theo quy định pháp luật về chứng cứ, bao gồm tính khách quan, tính liên quan và tính hợp pháp. Tòa án cần xem xét nguồn gốc, hình thức, nội dung và quá trình hình thành tài liệu để đánh giá giá trị chứng minh trước khi sử dụng làm căn cứ giải quyết vụ án.
Trên thực tế, có những trường hợp một bên cung cấp hợp đồng có nội dung khác với thỏa thuận ban đầu, giấy biên nhận không phản ánh đúng giao dịch thực tế, văn bản có dấu hiệu bị chỉnh sửa hoặc tài liệu được lập sau khi phát sinh tranh chấp nhằm tạo lập chứng cứ có lợi cho mình. Nếu những tài liệu này không được kiểm tra, đối chiếu cẩn thận, quyền và lợi ích hợp pháp của bên còn lại có thể bị ảnh hưởng nghiêm trọng.
Vì vậy, khi phát hiện tài liệu do đối phương cung cấp có dấu hiệu không đúng sự thật, đương sự không nên im lặng hoặc mặc nhiên chấp nhận mà cần chủ động thực hiện quyền phản đối, yêu cầu xác minh và cung cấp chứng cứ để làm rõ vấn đề.
Đương sự có quyền yêu cầu Tòa án xác minh tài liệu không đúng sự thật
Câu trả lời là có. Khi có căn cứ cho rằng tài liệu do phía đối phương cung cấp không phản ánh đúng sự thật khách quan, đương sự có quyền đưa ra ý kiến phản đối và đề nghị Tòa án xem xét, xác minh tính xác thực của tài liệu đó.
Theo quy định của Bộ luật Tố tụng dân sự năm 2015, đương sự có quyền cung cấp tài liệu, chứng cứ, đề nghị Tòa án xác minh, thu thập chứng cứ trong những trường hợp luật định; đồng thời có quyền yêu cầu cơ quan, tổ chức, cá nhân đang lưu giữ tài liệu cung cấp tài liệu, chứng cứ để bảo vệ quyền và lợi ích hợp pháp của mình.
Đặc biệt, khi nhận thấy tài liệu có dấu hiệu giả mạo, bị sửa chữa hoặc có nội dung mâu thuẫn với những chứng cứ khác trong hồ sơ, đương sự có thể trình bày rõ lý do nghi ngờ, chỉ ra những điểm bất hợp lý và đề nghị Tòa án kiểm tra nguồn gốc, tính xác thực của tài liệu trước khi sử dụng làm căn cứ giải quyết vụ án.
Tuy nhiên, việc yêu cầu xác minh cần có cơ sở cụ thể. Đương sự nên chỉ rõ tài liệu nào có dấu hiệu sai sự thật, nội dung nào không chính xác, vì sao cho rằng tài liệu đó không đáng tin cậy và việc xác minh có ý nghĩa như thế nào đối với việc giải quyết vụ án. Điều này sẽ giúp yêu cầu được xem xét rõ ràng và có trọng tâm hơn.
Những trường hợp cần yêu cầu xác minh tài liệu do đối phương cung cấp
Không phải mọi tài liệu có nội dung khác với lời trình bày của một bên đều là tài liệu giả mạo hoặc sai sự thật. Tuy nhiên, nếu xuất hiện những dấu hiệu bất thường dưới đây, đương sự cần đặc biệt chú ý và cân nhắc yêu cầu xác minh:
-
Tài liệu có dấu hiệu bị tẩy xóa, sửa chữa, thêm bớt nội dung sau khi được lập.
-
Chữ ký, chữ viết hoặc con dấu trên tài liệu không đúng với người, cơ quan có thẩm quyền được thể hiện.
-
Hợp đồng, giấy biên nhận có nội dung khác với thỏa thuận thực tế giữa các bên.
-
Tài liệu được lập vào thời điểm bất thường, không phù hợp với diễn biến sự việc.
-
Nội dung tài liệu mâu thuẫn với các chứng cứ khác đã được thu thập trong hồ sơ vụ án.
-
Một bên cung cấp bản sao nhưng không giải thích được nguồn gốc hoặc không xuất trình được bản chính khi cần thiết.
-
Tài liệu thể hiện những giao dịch, sự kiện mà người có tên trong tài liệu phủ nhận việc tham gia hoặc xác nhận.
Những dấu hiệu này chưa đủ để kết luận tài liệu là giả mạo hoặc cố ý cung cấp thông tin sai sự thật. Tuy nhiên, đây có thể là cơ sở để đương sự đưa ra ý kiến phản đối và đề nghị Tòa án thực hiện các hoạt động kiểm tra, xác minh cần thiết nhằm bảo đảm việc đánh giá chứng cứ khách quan, toàn diện.
Có thể yêu cầu giám định khi tài liệu có dấu hiệu giả mạo
Trong trường hợp tài liệu có dấu hiệu bị làm giả chữ ký, chữ viết, con dấu hoặc bị chỉnh sửa nội dung, đương sự có thể đề nghị Tòa án trưng cầu giám định hoặc tự mình yêu cầu giám định theo quy định pháp luật.
Chẳng hạn, trong một vụ tranh chấp hợp đồng vay tài sản, bên khởi kiện xuất trình giấy vay tiền có chữ ký được cho là của bị đơn. Tuy nhiên, bị đơn khẳng định không ký giấy vay và cho rằng chữ ký trên tài liệu đã bị giả mạo. Trong trường hợp này, việc chỉ dựa vào lời trình bày của một bên để kết luận giấy vay tiền là thật hay giả sẽ không bảo đảm tính khách quan. Đương sự có thể đề nghị giám định chữ ký, chữ viết để xác định tính xác thực của tài liệu.
Tương tự, trong các vụ tranh chấp đất đai, hợp đồng chuyển nhượng quyền sử dụng đất, giấy ủy quyền hoặc văn bản thỏa thuận phân chia tài sản, nếu có nghi vấn về chữ ký, dấu vân tay hoặc nội dung bị chỉnh sửa, việc giám định có thể đóng vai trò quan trọng trong việc làm rõ sự thật.
Kết quả giám định là một trong những nguồn chứng cứ để Tòa án xem xét, đánh giá cùng với các tài liệu khác trong hồ sơ vụ án. Đương sự cần lưu ý rằng việc đề nghị giám định phải nêu rõ đối tượng, nội dung cần giám định và lý do cần thiết; đồng thời thực hiện nghĩa vụ về chi phí giám định theo quy định pháp luật.
Đương sự có thể yêu cầu thu thập tài liệu từ cơ quan, tổ chức đang lưu giữ
Một trong những khó khăn thường gặp là đương sự biết tài liệu do đối phương cung cấp có dấu hiệu không chính xác nhưng bản thân không có điều kiện tiếp cận tài liệu gốc để kiểm tra.
Ví dụ, trong vụ tranh chấp quyền sử dụng đất, một bên xuất trình tài liệu thể hiện đã được cơ quan có thẩm quyền xác nhận về nguồn gốc đất hoặc quá trình chuyển nhượng. Tuy nhiên, bên còn lại cho rằng thông tin này không đúng với hồ sơ quản lý đất đai thực tế. Trong trường hợp đó, đương sự có thể đề nghị Tòa án yêu cầu cơ quan đăng ký đất đai, UBND có liên quan hoặc cơ quan đang lưu giữ hồ sơ cung cấp tài liệu để đối chiếu.
Ngoài ra, đối với những tài liệu như sao kê ngân hàng, hồ sơ công chứng, hồ sơ cấp giấy chứng nhận quyền sử dụng đất, dữ liệu giao dịch hoặc hồ sơ lưu trữ tại cơ quan nhà nước, đương sự có thể thực hiện quyền yêu cầu cung cấp chứng cứ theo quy định.
Nếu đã áp dụng các biện pháp cần thiết nhưng không thể tự mình thu thập được tài liệu, đương sự có thể làm đơn đề nghị Tòa án hỗ trợ thu thập chứng cứ, trong đó cần trình bày rõ tài liệu cần thu thập, cơ quan hoặc tổ chức đang lưu giữ và lý do không thể tự mình thu thập.
Việc thu thập tài liệu từ nguồn độc lập có ý nghĩa quan trọng, bởi đây có thể là căn cứ để đối chiếu, kiểm chứng và làm rõ những nội dung mà đối phương đã trình bày trong vụ án.
Làm thế nào để phản đối tài liệu không đúng sự thật trong vụ án dân sự?
Khi phát hiện đối phương cung cấp tài liệu có dấu hiệu sai sự thật, đương sự cần thực hiện việc phản đối một cách rõ ràng, có căn cứ thay vì chỉ trình bày chung chung rằng tài liệu đó không đúng.
Trước hết, cần xác định chính xác tài liệu đang bị phản đối, bao gồm tên tài liệu, ngày lập, người lập, nội dung cần kiểm tra và những điểm bất thường. Tiếp theo, cần đối chiếu tài liệu này với các giấy tờ, hợp đồng, biên nhận, tin nhắn, dữ liệu điện tử hoặc những chứng cứ khác mà mình đang có để chỉ ra sự mâu thuẫn.
Sau đó, đương sự có thể gửi văn bản trình bày ý kiến phản đối chứng cứ, đồng thời đề nghị Tòa án xác minh nguồn gốc, yêu cầu xuất trình bản chính, thu thập tài liệu liên quan hoặc trưng cầu giám định nếu cần thiết.
Trong quá trình giải quyết vụ án, đương sự cũng cần chủ động tham gia các buổi tiếp cận, công khai chứng cứ và hòa giải để kịp thời ghi nhận ý kiến của mình đối với những tài liệu do phía bên kia cung cấp. Nếu phát hiện tài liệu có dấu hiệu không chính xác, cần trình bày rõ quan điểm và đề nghị ghi nhận trong biên bản làm việc theo quy định.
Đặc biệt, không nên chờ đến khi phiên tòa diễn ra mới bắt đầu phản đối chứng cứ nếu đã phát hiện dấu hiệu bất thường từ trước. Việc thực hiện các quyền tố tụng kịp thời sẽ giúp đương sự có thêm thời gian chuẩn bị tài liệu đối chứng và bảo vệ lập luận của mình.
Nếu Tòa án không xác minh tài liệu có dấu hiệu sai sự thật thì phải làm gì?
Trong một số trường hợp, đương sự đã có văn bản phản đối và đề nghị xác minh nhưng vẫn cho rằng những vấn đề mình nêu ra chưa được làm rõ đầy đủ. Đây là tình huống có thể ảnh hưởng trực tiếp đến quyền và lợi ích hợp pháp của đương sự, đặc biệt khi tài liệu đang bị nghi ngờ lại là căn cứ quan trọng để giải quyết vụ án.
Khi đó, đương sự cần tiếp tục trình bày rõ yêu cầu, bổ sung tài liệu chứng minh và đề nghị Tòa án xem xét các vấn đề chưa được làm rõ. Nếu Tòa án sử dụng tài liệu đang bị phản đối làm căn cứ giải quyết vụ án mà chưa đánh giá đầy đủ tính xác thực, đương sự có thể trình bày ý kiến phản đối tại phiên tòa và đề nghị Hội đồng xét xử xem xét lại giá trị chứng minh của tài liệu.
Trường hợp bản án sơ thẩm được ban hành nhưng đương sự cho rằng Tòa án đã đánh giá chứng cứ không khách quan, bỏ sót chứng cứ quan trọng hoặc sử dụng tài liệu không hợp pháp làm căn cứ giải quyết vụ án, đương sự có thể thực hiện quyền kháng cáo theo quy định nếu đáp ứng điều kiện về quyền kháng cáo và thời hạn luật định.
Điều quan trọng là phải xác định rõ sai sót trong quá trình đánh giá chứng cứ, chỉ ra tài liệu nào có vấn đề và việc sử dụng tài liệu đó đã ảnh hưởng như thế nào đến kết quả giải quyết vụ án. Đây là cơ sở để cơ quan xét xử cấp trên xem xét những nội dung mà đương sự không đồng ý.
Cố tình cung cấp tài liệu sai sự thật có thể phải chịu trách nhiệm pháp lý
Việc cung cấp tài liệu không đúng sự thật trong vụ án dân sự không chỉ ảnh hưởng đến quá trình giải quyết tranh chấp mà còn có thể dẫn đến những hậu quả pháp lý đối với người thực hiện hành vi.
Theo quy định của Bộ luật Tố tụng dân sự, đương sự có nghĩa vụ cung cấp tài liệu, chứng cứ để chứng minh cho yêu cầu của mình và phải chịu trách nhiệm trước pháp luật về tính chính xác, trung thực của tài liệu, chứng cứ mà mình cung cấp.
Nếu một bên cố tình cung cấp tài liệu giả mạo, làm sai lệch chứng cứ hoặc thực hiện hành vi gian dối nhằm gây ảnh hưởng đến hoạt động giải quyết vụ án, tùy tính chất và mức độ vi phạm, người đó có thể phải chịu những hậu quả pháp lý tương ứng. Trường hợp có dấu hiệu cấu thành tội phạm, hành vi còn có thể bị xem xét xử lý hình sự theo quy định.
Tuy nhiên, cần phân biệt giữa việc cung cấp tài liệu không chính xác do nhầm lẫn, thiếu sót với hành vi cố ý làm giả hoặc sử dụng tài liệu giả để đánh lừa cơ quan tiến hành tố tụng. Không phải mọi trường hợp có sai lệch trong tài liệu đều mặc nhiên bị xử lý hình sự. Việc xác định trách nhiệm phải căn cứ vào hành vi cụ thể, lỗi, mục đích và các yếu tố cấu thành vi phạm theo quy định pháp luật.
Vì vậy, khi phát hiện đối phương có dấu hiệu cố tình sử dụng tài liệu giả mạo hoặc cung cấp thông tin sai sự thật, đương sự cần thu thập chứng cứ chứng minh và đề nghị cơ quan có thẩm quyền xem xét, xử lý nếu có căn cứ.
Vai trò của luật sư khi đối phương cung cấp tài liệu không đúng sự thật
Trong các vụ án dân sự có tranh chấp về tính xác thực của tài liệu, chứng cứ, vai trò của luật sư đặc biệt quan trọng. Bởi trên thực tế, không phải đương sự nào cũng có đủ kiến thức pháp luật và kinh nghiệm tố tụng để nhận diện những điểm bất thường trong tài liệu do đối phương cung cấp.
Luật sư sẽ hỗ trợ rà soát toàn bộ hồ sơ vụ án, đối chiếu các tài liệu giữa hai bên, phân tích những điểm mâu thuẫn và đánh giá giá trị chứng minh của từng loại chứng cứ. Trên cơ sở đó, luật sư có thể tư vấn phương án phản đối tài liệu, soạn thảo đơn đề nghị xác minh, đơn yêu cầu thu thập chứng cứ hoặc đề nghị trưng cầu giám định khi có căn cứ.
Bên cạnh đó, luật sư còn hỗ trợ đương sự xây dựng lập luận pháp lý để bảo vệ quan điểm tại phiên tòa, làm rõ những tình tiết chưa được xác minh và đề nghị Hội đồng xét xử không sử dụng những tài liệu không đáp ứng điều kiện của chứng cứ làm căn cứ giải quyết vụ án.
Đặc biệt, trong những tranh chấp liên quan đến quyền sử dụng đất, hợp đồng chuyển nhượng, vay tài sản, thừa kế hoặc phân chia tài sản, một tài liệu không chính xác đôi khi có thể làm thay đổi đáng kể hướng giải quyết vụ án. Vì vậy, sự tham gia của luật sư ngay từ giai đoạn đầu sẽ giúp đương sự chủ động hơn trong việc bảo vệ quyền và lợi ích hợp pháp của mình, hạn chế nguy cơ chịu thiệt hại do chứng cứ không được kiểm tra đầy đủ.
Kết luận
Đối phương cung cấp tài liệu không đúng sự thật trong vụ án dân sự không có nghĩa là đương sự phải chấp nhận những tài liệu đó hoặc không có quyền bảo vệ mình. Pháp luật tố tụng dân sự cho phép đương sự phản đối chứng cứ, yêu cầu xác minh, đề nghị giám định và yêu cầu Tòa án hỗ trợ thu thập tài liệu trong những trường hợp luật định.
Tuy nhiên, để yêu cầu xác minh được xem xét hiệu quả, đương sự cần đưa ra căn cứ cụ thể, chỉ rõ những điểm bất thường và cung cấp tài liệu đối chứng nếu có. Việc phản đối cần được thực hiện kịp thời, đúng trình tự và có chiến lược phù hợp với từng vụ án.
Đừng để những tài liệu thiếu tính xác thực làm ảnh hưởng đến quyền lợi hợp pháp của mình. Khi phát hiện đối phương có dấu hiệu cung cấp chứng cứ sai sự thật, hãy chủ động yêu cầu kiểm tra, xác minh và tìm kiếm sự hỗ trợ pháp lý từ luật sư để bảo vệ quyền lợi một cách tốt nhất.
📞 THÔNG TIN LIÊN HỆ
VĂN PHÒNG LUẬT CÔNG TÂM
☎ Hotline: 0972810901 – 0969545660
🌐 Website: luatcongtam.com.vn
📧 Email: [email protected]
