Ly hôn không chỉ chấm dứt quan hệ hôn nhân mà còn kéo theo nhiều vấn đề pháp lý phức tạp, trong đó chia tài sản chung của vợ chồng khi ly hôn là nội dung thường xuyên phát sinh tranh chấp. Vậy pháp luật quy định việc phân chia tài sản như thế nào? Nguyên tắc chia tài sản ra sao? Bài viết dưới đây sẽ phân tích rõ căn cứ pháp lý và cách thức giải quyết theo quy định hiện hành.
1. Tài sản chung của vợ chồng là gì?
Theo Điều 33 Luật Hôn nhân và Gia đình 2014, tài sản chung của vợ chồng bao gồm:
- Tài sản do vợ, chồng tạo ra trong thời kỳ hôn nhân.
- Thu nhập từ lao động, hoạt động sản xuất kinh doanh.
- Hoa lợi, lợi tức phát sinh từ tài sản riêng.
- Tài sản mà vợ chồng được thừa kế chung hoặc được tặng cho chung.
- Các tài sản khác mà vợ chồng thỏa thuận là tài sản chung.
Ngoài ra, pháp luật cũng quy định:
Trong trường hợp không có căn cứ chứng minh tài sản là tài sản riêng thì tài sản đó được coi là tài sản chung của vợ chồng.
Ví dụ: Nhà đất mua sau khi kết hôn, xe ô tô mua bằng tiền lương trong thời kỳ hôn nhân thường được xác định là tài sản chung.
2. Nguyên tắc chia tài sản chung khi ly hôn
Việc chia tài sản chung của vợ chồng khi ly hôn được quy định tại Điều 59 Luật Hôn nhân và Gia đình 2014.
2.1 Ưu tiên sự thỏa thuận của vợ chồng
Pháp luật tôn trọng quyền tự định đoạt của các bên. Vì vậy:
- Nếu vợ chồng tự thỏa thuận được việc chia tài sản, Tòa án sẽ công nhận sự thỏa thuận đó.
- Việc thỏa thuận phải không vi phạm pháp luật và đạo đức xã hội.
Ví dụ:
- Hai vợ chồng thống nhất bán căn nhà chung rồi chia tiền.
- Một bên nhận nhà và thanh toán phần giá trị cho bên còn lại.
2.2 Nếu không thỏa thuận được thì Tòa án sẽ giải quyết
Trong trường hợp vợ chồng không đạt được thỏa thuận, Tòa án sẽ chia tài sản theo nguyên tắc:
Tài sản chung được chia đôi nhưng có xem xét các yếu tố sau:
- Hoàn cảnh của gia đình và của vợ, chồng
Ví dụ: bên nuôi con nhỏ có thể được chia nhiều hơn.1. - Công sức đóng góp của mỗi bên
Người có đóng góp nhiều hơn vào việc tạo lập tài sản có thể được chia phần lớn hơn.3. - Bảo vệ lợi ích chính đáng của mỗi bên trong sản xuất, kinh doanh và nghề nghiệp4.
- Lỗi của mỗi bên trong việc vi phạm quyền, nghĩa vụ của vợ chồng
Ví dụ: ngoại tình, bạo lực gia đình có thể ảnh hưởng đến tỷ lệ chia tài sản.
3. Cách xác định tài sản riêng của vợ chồng
Theo Điều 43 Luật Hôn nhân và Gia đình 2014, tài sản riêng của vợ hoặc chồng gồm:
- Tài sản có trước khi kết hôn
- Tài sản được thừa kế riêng
- Tài sản được tặng cho riêng
- Tài sản phục vụ nhu cầu thiết yếu của mỗi người
- Tài sản được chia riêng trong thời kỳ hôn nhân
Tài sản riêng không bị chia khi ly hôn, trừ trường hợp:
- Tài sản riêng đã nhập vào tài sản chung
- Có thỏa thuận khác giữa vợ chồng.
4. Chia quyền sử dụng đất khi ly hôn
Đối với nhà đất là tài sản chung, việc chia được thực hiện theo quy định của:
- Luật Hôn nhân và Gia đình 2014
- Luật Đất đai 2024
Các trường hợp phổ biến gồm:
Trường hợp 1: Nhà đất có thể chia được
Tòa án sẽ chia theo hiện trạng hoặc chia giá trị.
Trường hợp 2: Không thể chia được
Một bên được nhận nhà đất và thanh toán lại phần giá trị cho bên còn lại.
Ví dụ:
Nhà trị giá 3 tỷ đồng → mỗi bên có quyền 1,5 tỷ đồng.
5. Chia tài sản chung trong trường hợp vợ chồng sống chung với gia đình
Theo Điều 61 Luật Hôn nhân và Gia đình 2014, nếu vợ chồng sống chung với gia đình mà tài sản không thể xác định rõ phần của từng người thì:
- Vợ chồng được chia một phần trong khối tài sản chung của gia đình
- Căn cứ vào công sức đóng góp của vợ chồng vào khối tài sản đó
6. Thời hiệu yêu cầu chia tài sản sau khi ly hôn
Theo quy định của pháp luật:
- Sau khi ly hôn, nếu chưa chia tài sản thì vẫn có quyền yêu cầu Tòa án giải quyết.
- Thời hiệu khởi kiện tranh chấp tài sản thông thường là 03 năm kể từ ngày phát sinh tranh chấp theo Bộ luật Dân sự 2015.
7. Một số lưu ý khi chia tài sản khi ly hôn
Để đảm bảo quyền lợi hợp pháp, các bên cần lưu ý:
- Chuẩn bị tài liệu chứng minh nguồn gốc tài sản
- Chứng minh công sức đóng góp
- Xác định rõ tài sản chung và tài sản riêng
- Có thể nhờ luật sư tư vấn để đảm bảo quyền lợi tốt nhất.
8. Kết luận
Chia tài sản chung của vợ chồng khi ly hôn là vấn đề phức tạp và dễ phát sinh tranh chấp. Pháp luật Việt Nam quy định nguyên tắc cơ bản là tôn trọng sự thỏa thuận của các bên và đảm bảo công bằng dựa trên công sức đóng góp, hoàn cảnh và lỗi của mỗi bên.
Việc hiểu rõ các quy định của Luật Hôn nhân và Gia đình 2014 sẽ giúp các bên bảo vệ quyền và lợi ích hợp pháp của mình trong quá trình giải quyết ly hôn.
Nếu bạn đang gặp khó khăn trong việc ly hôn hoặc tranh chấp tài sản, hãy liên hệ Công ty Luật TNHH Chí Công & Thiện Tâm để được luật sư tư vấn và hỗ trợ bảo vệ quyền lợi hợp pháp của mình theo đúng quy định pháp luật.
Hotline: 0972810901 | 0969545660
