Nhiều người cho rằng chỉ cần là con, cháu hoặc người thân của người đã mất thì đương nhiên có quyền khởi kiện yêu cầu chia di sản thừa kế. Chính suy nghĩ này khiến không ít người bỏ ra nhiều thời gian, chi phí và công sức để theo đuổi vụ kiện, nhưng cuối cùng vẫn bị Tòa án bác đơn chia thừa kế. Trên thực tế, không phải mọi tranh chấp thừa kế đều được Tòa án chấp nhận, chỉ cần rơi vào một trong những trường hợp dưới đây, yêu cầu chia di sản của bạn hoàn toàn có thể bị bác bỏ.
Đã hết “Thời hiệu” yêu cầu chia di sản thừa kế
Đây là lý do phổ biến nhất khiến nhiều vụ kiện thừa kế thất bại ngay từ đầu. Nhiều gia đình để tài sản nhiều năm không phân chia vì nghĩ rằng “đất vẫn còn đó thì lúc nào kiện cũng được”. Tuy nhiên, pháp luật quy định thời hiệu yêu cầu chia di sản là có giới hạn.
Nếu hết thời hiệu theo quy định, người thừa kế có thể không còn quyền yêu cầu Tòa án chia di sản nữa. Khi đó, dù tài sản vẫn tồn tại và tranh chấp vẫn đang diễn ra, Tòa án vẫn có thể bác yêu cầu chia thừa kế. Không ít trường hợp các anh chị em tranh chấp nhà đất của cha mẹ đã mất hàng chục năm trước. Đến khi khởi kiện mới phát hiện thời hiệu đã hết và yêu cầu bị bác bỏ, dẫn đến mất thời gian và chi phí tố tụng.
Vì vậy, trước khi nộp đơn khởi kiện, việc đầu tiên cần kiểm tra là thời điểm người để lại di sản qua đời và thời hiệu khởi kiện còn hay không.
Tài sản tranh chấp không phải hoặc không còn là “Di sản” của người chết
Muốn yêu cầu chia thừa kế thì trước hết phải chứng minh tài sản đó là di sản của người đã chết. Trong thực tế, rất nhiều vụ án bị bác vì người khởi kiện nhầm tưởng tài sản thuộc sở hữu của người chết nhưng thực tế lại không phải. Một số trường hợp thường gặp gồm:
- Tài sản là tài sản chung của nhiều người;
- Tài sản đã được chuyển nhượng hợp pháp trước khi người đó qua đời;
- Tài sản đã được tặng cho người khác;
- Tài sản đã bị Nhà nước thu hồi hợp pháp;
- Người chết chưa từng đứng tên hoặc chưa có quyền sở hữu đối với tài sản.
Khi không chứng minh được tài sản là di sản hoặc tài sản không còn thuộc khối di sản để lại, Tòa án sẽ không có căn cứ để chia thừa kế. Tòa án chỉ phân chia những tài sản thực tế thuộc quyền sở hữu hợp pháp của người quá cố tính đến ngày họ qua đời.
Xuất hiện “Di chúc hợp pháp” phủ quyết quyền thừa kế của bạn
Một sai lầm phổ biến khác là cho rằng con ruột đương nhiên được hưởng phần bằng nhau trong mọi trường hợp. Thực tế, nếu người chết để lại di chúc hợp pháp thì việc phân chia tài sản sẽ được thực hiện theo nội dung di chúc đó. Có những trường hợp người lập di chúc:
- Chỉ để lại tài sản cho một người con;
- Để lại tài sản cho người ngoài gia đình;
- Cho tổ chức từ thiện;
Nếu di chúc được xác định là hợp pháp, Tòa án sẽ ưu tiên tôn trọng ý chí của người để lại di sản. Khi đó, việc khởi kiện yêu cầu chia lại tài sản theo ý muốn cá nhân thường không được chấp nhận. Trừ trường hợp chứng minh được di chúc vô hiệu hoặc thuộc diện người thừa kế không phụ thuộc vào nội dung di chúc theo quy định pháp luật.
Đây là lý do khiến nhiều người bất ngờ khi cho rằng mình “chắc chắn được hưởng” nhưng cuối cùng lại không được chia bất kỳ phần tài sản nào.
Người khởi kiện thuộc trường hợp “Không được quyền hưởng di sản”
Không phải cứ thuộc hàng thừa kế là chắc chắn được nhận di sản. Pháp luật quy định một số trường hợp không được quyền hưởng di sản, chẳng hạn như:
- Người bị kết án về hành vi cố ý xâm phạm tính mạng, sức khỏe của người để lại di sản;
- Người có hành vi ngược đãi nghiêm trọng hoặc hành hạ người để lại di sản;
- Người vi phạm nghiêm trọng nghĩa vụ nuôi dưỡng người để lại di sản;
- Người có hành vi lừa dối, cưỡng ép hoặc giả mạo di chúc nhằm hưởng tài sản.
Nếu thuộc các trường hợp này, người đó có thể bị tước quyền hưởng di sản dù có quan hệ huyết thống hoặc thuộc hàng thừa kế theo pháp luật. Trong thực tiễn xét xử, đây là căn cứ quan trọng để Tòa án bác yêu cầu chia thừa kế của người khởi kiện.
Vì sao cần đánh giá hồ sơ trước khi khởi kiện?
Không ít người nộp đơn khởi kiện chỉ dựa trên suy nghĩ rằng mình là con hoặc người thân của người đã mất nên chắc chắn sẽ được chia tài sản. Tuy nhiên, chỉ cần vướng một số vấn đề sau:
- Hết thời hiệu khởi kiện;
- Không có di sản để chia;
- Có di chúc hợp pháp loại trừ quyền hưởng di sản;
- Thuộc trường hợp không được hưởng di sản;
Thì khả năng bị bác yêu cầu là rất lớn.
Việc đánh giá hồ sơ từ đầu giúp xác định chính xác cơ hội thắng kiện, tránh những vụ kiện kéo dài nhưng không mang lại kết quả.
Vai trò của luật sư trong các tranh chấp thừa kế
Các vụ án thừa kế thường liên quan đến nhiều vấn đề pháp lý phức tạp như xác định thời hiệu, hiệu lực di chúc, nguồn gốc tài sản và tư cách người thừa kế. Luật sư có thể hỗ trợ:
- Kiểm tra thời hiệu khởi kiện;
- Đánh giá di chúc hợp pháp;
- Xác định tài sản có phải là di sản hay không;
- Xác minh tư cách thừa kế;
- Thu thập chứng cứ và xây dựng phương án bảo vệ quyền lợi.
Trong nhiều trường hợp, việc tham khảo ý kiến luật sư trước khi nộp đơn giúp người dân tránh được các vụ kiện không có cơ sở pháp lý và hạn chế nguy cơ phải chịu án phí không cần thiết.
Kết luận
Không phải mọi yêu cầu chia thừa kế đều được Tòa án chấp nhận. Đã hết thời hiệu yêu cầu chia di sản, tài sản tranh chấp không phải hoặc không còn là di sản của người chết, xuất hiện di chúc hợp pháp phủ quyết quyền thừa kế hoặc người khởi kiện thuộc trường hợp không được hưởng di sản là những nguyên nhân điển hình khiến Tòa án bác đơn chia thừa kế. Trước khi quyết định khởi kiện, hãy kiểm tra kỹ hồ sơ và căn cứ pháp lý của mình. Một bước chuẩn bị cẩn thận có thể giúp bạn tránh được những vụ kiện kéo dài, tốn kém và không mang lại kết quả như mong muốn.
📞 THÔNG TIN LIÊN HỆ
VĂN PHÒNG LUẬT CÔNG TÂM
☎ Hotline: 0972810901 – 0969545660
🌐 Website: luatcongtam.com.vn
📧 Email: [email protected]
