Có được ghi âm khi hỏi cung không? Đọc ngay để biết!

Nhiều người cho rằng khi bị hỏi cung thì bị can hoặc người thân có quyền tự do ghi âm để làm bằng chứng bảo vệ mình. Ngược lại, cũng có người nghĩ rằng mọi hành vi ghi âm trong quá trình hỏi cung đều bị cấm. Thực tế, cả hai cách hiểu này đều chưa hoàn toàn chính xác. Pháp luật tố tụng hình sự đã có quy định rất cụ thể về việc ghi âm, ghi hình khi hỏi cung bị can và quyền của các chủ thể tham gia tố tụng. Vậy có được ghi âm khi hỏi cung không? Dưới đây là những quy định quan trọng bạn cần biết.

MỤC LỤC BÀI VIẾT

Hỏi cung bị can bắt buộc phải được ghi âm, ghi hình trong nhiều trường hợp

Theo quy định của Bộ luật Tố tụng hình sự, việc hỏi cung bị can hiện nay phải được ghi âm hoặc ghi hình có âm thanh trong những trường hợp luật quy định và tại các cơ sở giam giữ được trang bị thiết bị kỹ thuật. Quy định này được đặt ra nhằm:

Bảo đảm tính khách quan của hoạt động hỏi cung.
Phòng, chống bức cung, nhục hình.
Bảo vệ quyền và lợi ích hợp pháp của bị can.
Tạo nguồn chứng cứ khách quan phục vụ quá trình giải quyết vụ án.

Như vậy, việc ghi âm khi hỏi cung không còn là biện pháp mang tính lựa chọn mà trong nhiều trường hợp đã trở thành yêu cầu bắt buộc theo quy định của pháp luật.

Bị can có được tự ý ghi âm khi hỏi cung không?

Đây là vấn đề nhiều người quan tâm nhất. Trên thực tế, pháp luật hiện hành không quy định bị can được quyền tự ý sử dụng điện thoại, máy ghi âm hoặc các thiết bị điện tử cá nhân để ghi âm quá trình hỏi cung. Lý do là:

Khu vực hỏi cung được quản lý chặt chẽ.
Bị can đang chịu sự quản lý của cơ quan tiến hành tố tụng.
Thiết bị ghi âm, ghi hình phục vụ hỏi cung phải do cơ quan có thẩm quyền quản lý nhằm bảo đảm tính toàn vẹn của dữ liệu.

Do đó, nếu bị can tự mang thiết bị ghi âm vào phòng hỏi cung hoặc tự ý ghi âm thì thông thường sẽ không được chấp nhận.

Ai là người thực hiện việc ghi âm khi hỏi cung?

Việc ghi âm, ghi hình khi hỏi cung thuộc trách nhiệm của cơ quan điều tra hoặc cơ quan được giao tiến hành một số hoạt động điều tra. Quá trình ghi âm phải được thực hiện bằng hệ thống thiết bị chuyên dụng nhằm bảo đảm:

Nội dung không bị chỉnh sửa.
Dữ liệu được lưu trữ đúng quy định.
Có thể kiểm tra, đối chiếu khi cần thiết.

Nhờ đó, bản ghi âm có giá trị chứng minh cao hơn nhiều so với các bản ghi âm do cá nhân tự thực hiện.

Ghi âm giúp bảo vệ quyền lợi của bị can như thế nào?

Việc ghi âm, ghi hình khi hỏi cung mang lại rất nhiều lợi ích cho người bị buộc tội. Đó là cơ sở để:

Chứng minh quá trình hỏi cung diễn ra đúng pháp luật.
Phát hiện hành vi bức cung hoặc mớm cung nếu có.
Kiểm tra tính chính xác của biên bản hỏi cung.
Đối chiếu khi phát sinh tranh chấp về lời khai.

Trong nhiều vụ án, dữ liệu ghi âm đã trở thành căn cứ quan trọng để làm rõ việc lời khai có được đưa ra một cách tự nguyện hay không.

Nếu cơ quan điều tra không ghi âm thì có vi phạm không?

Không phải mọi trường hợp không ghi âm đều là vi phạm. Việc đánh giá có vi phạm hay không còn phụ thuộc vào:

Thời điểm tiến hành hỏi cung.
Địa điểm hỏi cung.
Điều kiện cơ sở vật chất.
Trường hợp pháp luật quy định bắt buộc phải ghi âm, ghi hình.

Nếu thuộc trường hợp pháp luật bắt buộc phải ghi âm, ghi hình nhưng cơ quan điều tra không thực hiện thì đây có thể là căn cứ để xem xét tính hợp pháp của hoạt động tố tụng cũng như giá trị chứng minh của lời khai.

Vai trò của luật sư khi tham gia các buổi hỏi cung

Luật sư là người có thể hỗ trợ bị can bảo vệ quyền và lợi ích hợp pháp ngay từ giai đoạn điều tra. Thông qua việc tham gia hỏi cung theo quy định của pháp luật, luật sư có thể:

Giám sát việc tuân thủ trình tự tố tụng.
Kiến nghị nếu phát hiện dấu hiệu vi phạm.
Kiểm tra sự thống nhất giữa lời khai, biên bản và dữ liệu ghi âm, ghi hình.
Đưa ra ý kiến nhằm bảo vệ quyền lợi hợp pháp của bị can.

Việc có luật sư tham gia từ sớm không chỉ giúp hạn chế những rủi ro về tố tụng mà còn góp phần bảo đảm quá trình giải quyết vụ án diễn ra khách quan, đúng pháp luật.

Kết luận

Việc ghi âm khi hỏi cung hiện nay đã được pháp luật quy định nhằm bảo đảm tính minh bạch và khách quan của hoạt động điều tra. Tuy nhiên, điều đó không đồng nghĩa với việc bị can có quyền tự ý sử dụng thiết bị cá nhân để ghi âm quá trình hỏi cung. Việc ghi âm, ghi hình phải được thực hiện theo đúng trình tự, thủ tục và do cơ quan có thẩm quyền quản lý. Nếu có nghi ngờ về tính hợp pháp của quá trình hỏi cung hoặc cần bảo vệ quyền lợi trong vụ án hình sự, việc tham khảo ý kiến và có luật sư tham gia ngay từ giai đoạn điều tra sẽ là giải pháp hiệu quả, giúp hạn chế rủi ro và bảo vệ tốt nhất quyền lợi hợp pháp của người bị buộc tội.