Không ít vụ tranh chấp thừa kế hiện nay bắt nguồn từ việc một bên cho rằng di chúc đã bị làm giả, sửa chữa hoặc không phải do người để lại di sản lập. Tuy nhiên, nhiều người lại nghĩ rằng chỉ cần nói “di chúc là giả” thì Tòa án sẽ tự động hủy bỏ di chúc. Thực tế, đây là quan điểm hoàn toàn sai lầm.

Theo quy định của pháp luật, người cho rằng di chúc là giả phải có nghĩa vụ đưa ra chứng cứ chứng minh. Nếu không chứng minh được, di chúc vẫn có thể được công nhận là hợp pháp và việc chia di sản sẽ được thực hiện theo nội dung của di chúc.

Từ nghi ngờ di chúc giả → cần chứng cứ để bảo vệ quyền thừa kế hợp pháp.

MỤC LỤC BÀI VIẾT

Cho rằng di chúc là giả chưa chắc Tòa án chấp nhận

Trong các vụ án thừa kế, rất nhiều người khởi kiện chỉ với lý do:

Chữ ký nhìn không giống.
Người để lại di sản không thể viết.
Gia đình chưa từng biết có di chúc.
Chỉ một người giữ bản gốc.

Những nghi ngờ này có thể là căn cứ ban đầu nhưng không đủ để khẳng định di chúc là giả.

Theo quy định của pháp luật tố tụng dân sự, người đưa ra yêu cầu phải có nghĩa vụ chứng minh cho yêu cầu của mình. Vì vậy, nếu chỉ nghi ngờ mà không có chứng cứ thì khả năng yêu cầu tuyên di chúc vô hiệu sẽ rất thấp.

Khi nào có căn cứ nghi ngờ di chúc bị làm giả?

Căn cứ Điều 630. Di chúc hợp pháp quy định tại Bộ luật dân sự 2015: Không phải mọi di chúc đều hợp pháp. Một số dấu hiệu thường gặp có thể làm phát sinh nghi ngờ gồm:

Chữ ký khác hoàn toàn so với chữ ký thường ngày.
Nội dung di chúc bị tẩy xóa, sửa chữa.
Có dấu hiệu cắt ghép nhiều trang giấy.
Người lập di chúc tại thời điểm đó đang mất khả năng nhận thức.
Người làm chứng không khách quan.
Có dấu hiệu ép buộc hoặc lừa dối khi lập di chúc.
Di chúc xuất hiện bất thường sau khi người để lại di sản qua đời.

Nếu xuất hiện một hoặc nhiều dấu hiệu trên, người thừa kế nên nhanh chóng thu thập chứng cứ thay vì chỉ tranh cãi bằng lời nói.

Những chứng cứ giúp chứng minh di chúc là giả

Trong thực tế, Tòa án sẽ đánh giá toàn diện nhiều loại chứng cứ khác nhau như:

Bản gốc của di chúc.
Hồ sơ công chứng (nếu có).
Chữ ký, chữ viết trên các giấy tờ khác của người để lại di sản.
Hồ sơ bệnh án chứng minh tình trạng sức khỏe.
Hồ sơ điều trị tâm thần (nếu có).
Video, ghi âm việc lập di chúc.
Lời khai của người làm chứng.
Lời khai của người trực tiếp chăm sóc người để lại di sản.
Hồ sơ địa phương xác nhận tình trạng sức khỏe.
Kết luận giám định chữ viết, chữ ký.

Càng có nhiều chứng cứ khách quan thì khả năng bảo vệ quyền lợi càng cao.

Có thể yêu cầu giám định chữ ký, chữ viết hay không?

Câu trả lời là Có.

Trong nhiều vụ án, kết luận giám định là chứng cứ quan trọng để xác định:

Chữ ký có đúng của người để lại di sản hay không.
Chữ viết có phải do cùng một người thực hiện.
Có dấu hiệu giả mạo hay cắt dán tài liệu.
Có dấu hiệu sửa chữa nội dung sau khi lập di chúc.

Ngoài giám định chữ viết, trong từng trường hợp còn có thể giám định:

Dấu vân tay.
Mực viết.
Giấy.
Thời điểm tạo lập tài liệu.

Đây thường là căn cứ có giá trị chứng minh rất lớn trước Tòa án.

Nếu chứng minh được di chúc giả thì di sản được chia như thế nào?

Nếu Tòa án xác định di chúc không hợp pháp hoặc bị làm giả thì di chúc sẽ không được sử dụng để chia di sản. Khi đó, việc phân chia tài sản thường được thực hiện theo quy định về thừa kế theo pháp luật theo Điều 649, Điều 650 và Điều 651 Bộ Luật Dân sự 2015.

Thông thường, di sản sẽ được chia cho những người thuộc hàng thừa kế theo quy định như:

Vợ hoặc chồng.
Cha mẹ.
Con của người chết.

Nếu không còn người thuộc hàng thừa kế thứ nhất thì mới xem xét đến các hàng thừa kế tiếp theo theo quy định của pháp luật.

Những sai lầm khiến người thừa kế mất quyền lợi

Nhiều người dù nghi ngờ di chúc giả nhưng vẫn bị mất quyền lợi vì:

Không yêu cầu giám định kịp thời.
Không lưu giữ tài liệu liên quan.
Để bản gốc di chúc bị thất lạc.
Không yêu cầu Tòa án thu thập chứng cứ.
Chỉ dựa vào lời khai của người thân.
Không xác định đúng người có quyền, nghĩa vụ liên quan.
Khởi kiện khi chứng cứ còn quá yếu.

Những sai lầm này có thể khiến việc chứng minh trở nên rất khó khăn.

Vai trò của luật sư trong tranh chấp di chúc

Các tranh chấp về di chúc thường có tính chất phức tạp vì liên quan đến nhiều thành viên trong gia đình và nhiều loại chứng cứ.

Luật sư có thể hỗ trợ:

Đánh giá tính hợp pháp của di chúc.
Xác định khả năng tuyên di chúc vô hiệu.
Hướng dẫn thu thập chứng cứ.
Đề nghị trưng cầu giám định.
Soạn đơn khởi kiện và các văn bản tố tụng.
Đại diện làm việc với cơ quan tiến hành tố tụng.
Bảo vệ quyền và lợi ích hợp pháp của người thừa kế tại Tòa án.

Việc có luật sư đồng hành ngay từ đầu sẽ giúp hạn chế rủi ro và tăng khả năng bảo vệ quyền lợi hợp pháp.

Kết luận

Cho rằng di chúc là giả không đồng nghĩa với việc Tòa án sẽ hủy bỏ di chúc. Muốn bảo vệ quyền thừa kế của mình, người có quyền lợi liên quan cần nhanh chóng thu thập chứng cứ, yêu cầu giám định khi cần thiết và thực hiện đúng trình tự pháp luật. Việc chuẩn bị đầy đủ tài liệu và có phương án pháp lý phù hợp sẽ quyết định rất lớn đến kết quả giải quyết tranh chấp.