Khi cho vay tiền mà đến hạn người vay không trả, thậm chí cố tình bỏ trốn, cắt đứt liên lạc hoặc âm thầm chuyển nhượng nhà đất, rút tiền ngân hàng, nhiều chủ nợ rơi vào tình trạng lo lắng và bất lực. Nhiều người nghĩ rằng chỉ cần có giấy vay tiền là đủ để đòi được nợ, nhưng trên thực tế, nếu không kịp thời áp dụng biện pháp pháp lý, tài sản của người vay có thể bị tẩu tán hết, khiến việc thi hành án sau này trở nên vô vọng.

Luật Công Tâm thường xuyên nhận được những cuộc gọi đầy bức xúc như của anh Minh (Hà Nội): “Em cho bạn vay gần 800 triệu, có giấy viết tay. Giờ anh ta bỏ trốn, nhà đất đứng tên vợ, em sợ bị bán mất. Em có thể yêu cầu Tòa phong tỏa tài sản không?”. Hay chị Hoa (Hải Dương) hỏi: “Người vay đang bán xe, rút hết tiền trong tài khoản. Em khởi kiện rồi nhưng chưa có bản án, làm sao ngăn chặn kịp thời?”. Thực trạng này đang diễn ra phổ biến, đặc biệt với các khoản vay dân sự không có tài sản bảo đảm.

Vậy khi người vay tiền cố tình bỏ trốn hoặc tẩu tán tài sản, bạn cần làm gì? Làm thế nào để yêu cầu Tòa án áp dụng biện pháp phong tỏa tài sản nhằm bảo vệ quyền lợi của mình? Dưới đây là hướng dẫn chi tiết, dễ hiểu nhất theo quy định hiện hành.

Khi nào người vay được coi là cố tình bỏ trốn hoặc tẩu tán tài sản?

Hành vi bỏ trốn thường thể hiện qua việc cắt đứt liên lạc, thay đổi chỗ ở, không nhận giấy tờ Tòa án. Hành vi tẩu tán tài sản bao gồm chuyển nhượng nhà đất, xe cộ với giá thấp bất thường, rút tiền hàng loạt, tặng cho tài sản cho người thân…

Những hành vi này không chỉ khiến chủ nợ khó đòi nợ mà còn có thể dẫn đến trách nhiệm hình sự nếu đủ yếu tố cấu thành tội Lạm dụng tín nhiệm chiếm đoạt tài sản hoặc Lừa đảo chiếm đoạt tài sản theo Bộ luật Hình sự. Tuy nhiên, trước mắt, biện pháp dân sự quan trọng nhất là yêu cầu Tòa án áp dụng biện pháp khẩn cấp tạm thời để “giữ nguyên hiện trạng” tài sản.

Quyền yêu cầu áp dụng biện pháp khẩn cấp tạm thời

Theo quy định tại Điều 111 Bộ luật Tố tụng dân sự 2015:

“1. Trong quá trình giải quyết vụ án, đương sự, người đại diện hợp pháp của đương sự hoặc cơ quan, tổ chức, cá nhân khởi kiện vụ án quy định tại Điều 187 của Bộ luật này có quyền yêu cầu Tòa án đang giải quyết vụ án đó áp dụng một hoặc nhiều biện pháp khẩn cấp tạm thời quy định tại Điều 114 của Bộ luật này để tạm thời giải quyết yêu cầu cấp bách của đương sự, bảo vệ tính mạng, sức khỏe, tài sản, thu thập chứng cứ, bảo vệ chứng cứ, bảo toàn tình trạng hiện có tránh gây thiệt hại không thể khắc phục được, đảm bảo cho việc giải quyết vụ án hoặc việc thi hành án.

Như vậy, bạn có thể yêu cầu phong tỏa ngay khi nộp đơn khởi kiện hoặc trong quá trình Tòa đang giải quyết vụ án.

Các biện pháp phong tỏa tài sản thường được áp dụng

Theo Điều 114 Bộ luật Tố tụng dân sự 2015, các biện pháp liên quan trực tiếp đến ngăn chặn tẩu tán tài sản bao gồm:

• Phong tỏa tài khoản tại ngân hàng, tổ chức tín dụng khác, kho bạc nhà nước; phong tỏa tài sản ở nơi gửi giữ.
• Phong tỏa tài sản của người có nghĩa vụ.
• Cấm chuyển dịch quyền về tài sản đối với tài sản đang tranh chấp.
• Cấm thay đổi hiện trạng tài sản đang tranh chấp.
• Kê biên tài sản đang tranh chấp.

Theo Điều 126 Bộ luật Tố tụng dân sự 2015:

“Phong tỏa tài sản của người có nghĩa vụ được áp dụng nếu trong quá trình giải quyết vụ án có căn cứ cho thấy người có nghĩa vụ có tài sản và việc áp dụng biện pháp này là cần thiết để bảo đảm cho việc giải quyết vụ án hoặc việc thi hành án.”

Điều kiện và căn cứ để Tòa án chấp nhận yêu cầu phong tỏa

Tòa án chỉ chấp nhận khi có căn cứ cho thấy:

• Người có nghĩa vụ (người vay) đang có tài sản.
• Việc áp dụng là cần thiết để bảo đảm giải quyết vụ án hoặc thi hành án (có dấu hiệu tẩu tán).
• Giá trị tài sản phong tỏa tương đương với nghĩa vụ phải thực hiện (không phong tỏa quá mức).

Bạn phải cung cấp chứng cứ: hợp đồng vay, giấy nhận nợ, sao kê chuyển tiền, thông tin tài sản (sổ đỏ, biển số xe, số tài khoản…), chứng cứ về hành vi tẩu tán (hợp đồng chuyển nhượng, tin nhắn, lời khai…).

Thủ tục yêu cầu phong tỏa tài sản từng bước

1. Làm đơn yêu cầu áp dụng biện pháp khẩn cấp tạm thời (theo nội dung quy định tại Điều 133 BLTTDS).
2. Nộp đơn kèm chứng cứ tại Tòa án đang giải quyết hoặc Tòa án có thẩm quyền (nếu nộp cùng đơn khởi kiện).
3. Thực hiện biện pháp bảo đảm (nộp tiền, bảo lãnh ngân hàng… tương đương thiệt hại có thể phát sinh).
4. Trong thời hạn 03 ngày làm việc (hoặc ngay sau khi thực hiện xong biện pháp bảo đảm), Thẩm phán ra quyết định áp dụng hoặc từ chối.
5. Quyết định được thi hành ngay, gửi đến ngân hàng, Văn phòng đăng ký đất đai, cơ quan công chứng… để thực hiện.

Nghĩa vụ bảo đảm khi yêu cầu phong tỏa tài sản

Theo Điều 136 Bộ luật Tố tụng dân sự 2015, người yêu cầu phải thực hiện biện pháp bảo đảm (gửi tiền, kim khí quý hoặc có bảo lãnh của ngân hàng) tương đương với thiệt hại có thể phát sinh do áp dụng biện pháp không đúng. Nếu yêu cầu sai gây thiệt hại, bạn phải bồi thường.

Lưu ý quan trọng để tránh rủi ro

• Không được tự ý phong tỏa hoặc ngăn cản giao dịch ngoài quy định của Tòa án.
• Chỉ phong tỏa tài sản có giá trị tương đương nghĩa vụ.
• Nếu người vay đã tẩu tán hết, vẫn có thể khởi kiện đòi nợ và sau khi có bản án thì yêu cầu thi hành án, kê biên tài sản mới phát sinh hoặc tài sản do người khác đang giữ.
• Trường hợp có dấu hiệu hình sự (bỏ trốn nhằm chiếm đoạt), có thể tố giác song song với khởi kiện dân sự.

Câu hỏi thường gặp từ khách hàng Luật Công Tâm

Hỏi: Chưa khởi kiện đã yêu cầu phong tỏa được không?
Đáp: Được, trong trường hợp tình thế khẩn cấp, nộp đơn yêu cầu đồng thời với đơn khởi kiện.

Hỏi: Phong tỏa tài sản đứng tên vợ/chồng người vay được không?
Đáp: Chỉ được nếu chứng minh được đó là tài sản chung hoặc có liên quan đến nghĩa vụ trả nợ.

Hỏi: Sau khi có bản án rồi mới phát hiện tẩu tán thì sao?
Đáp: Có thể yêu cầu cơ quan thi hành án áp dụng biện pháp bảo đảm thi hành án theo Luật Thi hành án dân sự.

Kết luận

Khi người vay tiền cố tình bỏ trốn hoặc tẩu tán tài sản, việc kịp thời yêu cầu Tòa án áp dụng biện pháp phong tỏa tài sản là cách hiệu quả nhất để bảo vệ quyền lợi của bạn. Thủ tục này đòi hỏi chứng cứ rõ ràng và sự chuẩn bị kỹ lưỡng.

Luật Công Tâm luôn sẵn sàng hỗ trợ bạn từ khâu tư vấn, soạn thảo đơn yêu cầu, thu thập chứng cứ đến đại diện làm việc với Tòa án. Đừng để sự chậm trễ khiến tài sản bị tẩu tán hết. Hãy liên hệ ngay với chúng tôi để được hướng dẫn cụ thể và bảo vệ quyền lợi tối đa.

📞 THÔNG TIN LIÊN HỆ

Văn phòng Luật Công Tâm
Địa chỉ: Tầng 6, số 141 Hoàng Quốc Việt, phường Nghĩa Đô, Hà Nội.
Hotline hỗ trợ 24/7: 0972 810 901 – 0969 545 660
Website Luật Công Tâm
Email: [email protected]