Im lặng khi lấy lời khai có giúp ích cho bị can hay không? Đọc để biết ngay!

Khi bị cơ quan điều tra triệu tập hoặc lấy lời khai, không ít người cho rằng càng im lặng thì càng an toàn, tránh việc “nói sai”, “nói hớ” hoặc tự làm bất lợi cho mình. Tuy nhiên, quan điểm này không phải lúc nào cũng đúng. Trong pháp luật Việt Nam, việc im lặng có thể mang lại lợi ích trong một số trường hợp nhưng cũng có thể khiến bị can đánh mất cơ hội bảo vệ quyền lợi nếu không được thực hiện đúng cách. Vậy im lặng khi lấy lời khai có thực sự giúp ích cho bị can hay không? Hãy cùng tìm hiểu ngay dưới đây.

MỤC LỤC BÀI VIẾT

Bị can có quyền im lặng tuyệt đối hay không?

Pháp luật bảo đảm nhiều quyền quan trọng của bị can như:

Quyền không buộc phải đưa ra lời khai chống lại chính mình hoặc buộc phải nhận mình có tội.
Quyền trình bày lời khai hoặc không trình bày lời khai đối với từng vấn đề.
Quyền nhờ luật sư bào chữa và được luật sư tham gia bảo vệ quyền lợi theo quy định.

Điều này có nghĩa, bị can không có nghĩa vụ phải nhận tội hoặc khai báo theo hướng buộc tội chính mình. Nếu xét thấy việc trả lời một số câu hỏi có thể ảnh hưởng đến quyền và lợi ích hợp pháp của mình, bị can có thể lựa chọn không khai báo về những nội dung đó và đề nghị được luật sư tư vấn trước khi làm việc. Tuy nhiên, quyền này không đồng nghĩa với việc bị can có thể từ chối mọi hoạt động tố tụng. Bị can vẫn có nghĩa vụ chấp hành giấy triệu tập, quyết định của cơ quan tiến hành tố tụng và tham gia các hoạt động điều tra theo quy định của pháp luật. Đồng thời, cơ quan điều tra vẫn có quyền thu thập chứng cứ từ nhiều nguồn khác như lời khai của người làm chứng, người bị hại, dữ liệu điện tử, tài liệu, vật chứng, kết luận giám định… để làm rõ sự thật của vụ án. Vì vậy, có thể thấy rằng pháp luật bảo đảm cho bị can quyền không tự buộc tội mình và quyền được lựa chọn cách thức bảo vệ quyền lợi hợp pháp trong khuôn khổ pháp luật.

Im lặng có thể giúp bị can tránh những rủi ro gì?

Trong nhiều trường hợp, việc vội vàng khai báo khi chưa hiểu rõ vụ việc hoặc chưa được luật sư tư vấn có thể dẫn đến những hậu quả bất lợi. Chẳng hạn, bị can có thể:

Khai thiếu chính xác do tâm lý hoang mang.
Khai mâu thuẫn giữa các lần làm việc.
Vô tình cung cấp thông tin bất lợi cho chính mình.
Hiểu sai câu hỏi và đưa ra câu trả lời không đúng bản chất sự việc.

Trong những tình huống này, việc chưa trả lời ngay và đề nghị có luật sư tham gia trước khi làm việc có thể giúp hạn chế những sai sót không đáng có.

Im lặng không phải lúc nào cũng là lựa chọn có lợi

Ngược lại, nếu bị can lựa chọn im lặng trong mọi trường hợp thì cũng chưa chắc mang lại lợi ích. Cơ quan điều tra sẽ tiếp tục thu thập chứng cứ từ nhiều nguồn khác nhau như:

Lời khai của người làm chứng.
Người bị hại.
Đồng phạm.
Dữ liệu điện tử.
Camera giám sát.
Kết luận giám định.
Tài liệu, chứng cứ khác.

Nếu toàn bộ chứng cứ đều bất lợi mà bị can không đưa ra bất kỳ lời giải thích nào thì có thể bỏ lỡ cơ hội làm rõ những tình tiết có lợi cho mình.

Vì vậy, im lặng không đồng nghĩa với việc vụ án sẽ không được điều tra hoặc chứng minh.

Khi nào bị can nên cân nhắc chưa trả lời ngay?

Trên thực tế, có một số trường hợp việc chưa trả lời ngay có thể phù hợp hơn, chẳng hạn:

Chưa hiểu rõ nội dung câu hỏi.
Chưa được giải thích đầy đủ quyền của mình.
Chưa được gặp luật sư.
Điều tra viên đặt câu hỏi mang tính suy diễn hoặc dẫn dắt.
Bị sức khỏe không bảo đảm để làm việc.

Trong những trường hợp này, bị can hoàn toàn có thể đề nghị được gặp luật sư hoặc yêu cầu ghi rõ ý kiến của mình vào biên bản trước khi tiếp tục làm việc.

Khai báo thành khẩn có luôn được hưởng lợi không?

Nhiều người nghĩ rằng chỉ cần thành khẩn khai báo thì chắc chắn sẽ được giảm nhẹ trách nhiệm hình sự. Thực tế, thành khẩn khai báo là một trong những tình tiết giảm nhẹ trách nhiệm hình sự theo quy định của pháp luật. Tuy nhiên, điều đó không có nghĩa là phải nhận tội bằng mọi giá. Nếu bản thân không thực hiện hành vi phạm tội hoặc còn nhiều tình tiết chưa được làm rõ thì việc nhận tội chỉ để “mong được khoan hồng” có thể khiến vụ việc trở nên nghiêm trọng hơn và rất khó khắc phục về sau. Do đó, việc khai báo cần trung thực, đúng sự thật và phù hợp với diễn biến khách quan của vụ án.

Vai trò của luật sư khi bị can lấy lời khai

Việc luật sư tham gia ngay từ giai đoạn điều tra mang lại rất nhiều lợi ích cho bị can. Luật sư có thể:

Giải thích quyền và nghĩa vụ của bị can.
Đánh giá chứng cứ trong hồ sơ vụ án.
Phát hiện các vi phạm tố tụng nếu có.
Bảo vệ quyền và lợi ích hợp pháp trong suốt quá trình giải quyết vụ án.

Trong nhiều trường hợp, sự tham gia kịp thời của luật sư giúp hạn chế những lời khai bất lợi và bảo đảm quá trình tố tụng diễn ra khách quan hơn.

Kết luận

Im lặng khi lấy lời khai không phải lúc nào cũng có lợi và cũng không phải lúc nào cũng bất lợi đối với bị can.Điều quan trọng là phải hiểu rõ quyền của mình, đánh giá đúng tình huống và lựa chọn cách ứng xử phù hợp với từng giai đoạn của vụ án. Trong nhiều trường hợp, việc chưa trả lời ngay để chờ luật sư tư vấn có thể giúp tránh những sai sót đáng tiếc. Tuy nhiên, nếu chỉ im lặng một cách máy móc mà không có chiến lược pháp lý phù hợp thì bị can cũng có thể bỏ lỡ cơ hội chứng minh các tình tiết có lợi cho mình. Vì vậy, ngay từ khi bị triệu tập hoặc bị khởi tố, người bị buộc tội và gia đình nên chủ động tìm hiểu quy định pháp luật, đồng thời có luật sư đồng hành để bảo vệ tốt nhất quyền và lợi ích hợp pháp trong suốt quá trình tố tụng.