Khi nào công an được quyền giữ điện thoại của bạn?

Nhiều người cho rằng công an có quyền giữ điện thoại của bất kỳ ai để kiểm tra bất cứ lúc nào khi có nghi ngờ hoặc khi làm việc với cơ quan chức năng. Trên thực tế, đây là một quan niệm không hoàn toàn chính xác. Điện thoại di động là tài sản hợp pháp của công dân và đồng thời chứa nhiều dữ liệu cá nhân được pháp luật bảo vệ. Việc công an giữ điện thoại chỉ được thực hiện trong những trường hợp luật định và phải tuân thủ chặt chẽ các quy định về tố tụng. Vậy khi nào công an được quyền giữ điện thoại của bạn và khi nào việc giữ điện thoại là không đúng quy định?

MỤC LỤC BÀI VIẾT

Điện thoại là vật chứng hoặc có liên quan đến vụ án hình sự

Trường hợp phổ biến nhất mà công an có quyền giữ điện thoại của một cá nhân là khi chiếc điện thoại được xác định là vật chứng hoặc có liên quan đến việc giải quyết vụ án hình sự. Trong thực tế, điện thoại có thể chứa các dữ liệu quan trọng phục vụ điều tra như:

Tin nhắn trao đổi giữa những người liên quan.
Lịch sử cuộc gọi.
Hình ảnh, video ghi nhận hành vi phạm tội.
Dữ liệu giao dịch điện tử.
Thông tin tài khoản mạng xã hội hoặc ứng dụng liên lạc.

Nếu có căn cứ cho rằng những dữ liệu này có ý nghĩa chứng minh tội phạm, chứng minh người phạm tội hoặc làm rõ các tình tiết của vụ án thì cơ quan điều tra có quyền thu giữ, tạm giữ điện thoại để phục vụ công tác điều tra. Tuy nhiên, việc thu giữ phải được lập biên bản theo đúng quy định, ghi nhận rõ đặc điểm tài sản, tình trạng tài sản và có chữ ký của người tham gia chứng kiến hoặc người có liên quan.

Nhiều người lầm tưởng rằng chỉ cần bị mời lên làm việc là công an có thể giữ điện thoại ngay lập tức. Thực tế, việc thu giữ phải xuất phát từ căn cứ pháp luật cụ thể chứ không phải từ sự nghi ngờ chung chung.

Trường hợp khám xét, tạm giữ đồ vật, tài liệu theo quy định pháp luật

Ngoài trường hợp điện thoại là vật chứng của vụ án, công an còn có thể giữ điện thoại khi thực hiện các biện pháp tố tụng được pháp luật cho phép. Ví dụ:

Khám xét người.
Khám xét chỗ ở.
Khám xét nơi làm việc.
Khám xét phương tiện.
Tạm giữ đồ vật, tài liệu liên quan đến vụ án.

Trong quá trình khám xét hợp pháp, nếu phát hiện điện thoại có chứa dữ liệu liên quan đến hành vi phạm tội hoặc là công cụ được sử dụng để thực hiện hành vi vi phạm pháp luật thì cơ quan có thẩm quyền được quyền thu giữ để phục vụ điều tra. Đặc biệt đối với các vụ án:

Lừa đảo chiếm đoạt tài sản.
Đánh bạc qua mạng.
Tổ chức đánh bạc.
Mua bán trái phép chất ma túy.
Lợi dụng mạng xã hội để thực hiện hành vi phạm tội.
Lừa đảo công nghệ cao.

Điện thoại thường được xem là một trong những nguồn chứng cứ quan trọng nhất và có thể bị thu giữ để trích xuất dữ liệu phục vụ quá trình điều tra.

Công an có được giữ điện thoại chỉ để “kiểm tra” hay không?

Đây là câu hỏi được rất nhiều người quan tâm. Về nguyên tắc, công an không được tùy tiện giữ điện thoại của công dân chỉ với lý do “kiểm tra” hoặc “xem thông tin” nếu không có căn cứ pháp luật cụ thể. Pháp luật hiện hành bảo vệ quyền sở hữu tài sản và quyền bí mật đời tư của công dân. Do đó:

Không phải mọi trường hợp làm việc với công an đều bị giữ điện thoại.
Không phải cứ có nghi ngờ là được thu giữ điện thoại.
Việc thu giữ phải thuộc trường hợp luật định.
Việc thu giữ phải được lập biên bản theo quy định.

Nếu cơ quan có thẩm quyền giữ điện thoại thì người dân có quyền yêu cầu:

Công bố căn cứ pháp lý của việc thu giữ.
Lập biên bản thu giữ tài sản.
Ghi nhận đầy đủ đặc điểm tài sản.
Được nhận bản sao biên bản theo quy định.

Việc giữ điện thoại mà không có căn cứ hoặc không thực hiện đúng trình tự tố tụng có thể ảnh hưởng đến quyền và lợi ích hợp pháp của người dân.

Vai trò của luật sư khi điện thoại bị thu giữ

Trong nhiều trường hợp, điện thoại chứa rất nhiều dữ liệu cá nhân, dữ liệu công việc hoặc thông tin quan trọng liên quan đến quyền lợi của người sử dụng. Luật sư có thể hỗ trợ:

Kiểm tra căn cứ pháp lý của việc thu giữ.
Đánh giá tính hợp pháp của các quyết định tố tụng.
Tham gia bảo vệ quyền lợi trong quá trình điều tra.
Khiếu nại nếu việc thu giữ có dấu hiệu trái pháp luật.
Hỗ trợ yêu cầu trả lại tài sản khi không còn căn cứ tạm giữ.

Việc có luật sư tham gia từ sớm giúp hạn chế các rủi ro pháp lý và bảo đảm các quyền tố tụng của người dân được thực hiện đầy đủ.

Kết luận

Không phải trong mọi trường hợp công an đều có quyền giữ điện thoại của công dân. Điện thoại chỉ có thể bị thu giữ hoặc tạm giữ khi thuộc các trường hợp được pháp luật quy định như là vật chứng, công cụ phạm tội hoặc có liên quan đến việc giải quyết vụ án, vụ việc. Việc thu giữ phải có căn cứ pháp lý rõ ràng và được thực hiện đúng trình tự, thủ tục tố tụng. Khi điện thoại bị giữ, người dân cần yêu cầu lập biên bản đầy đủ, lưu giữ các giấy tờ liên quan và nên tham khảo ý kiến luật sư để bảo vệ tốt nhất quyền và lợi ích hợp pháp của mình.