Nhiều người sau khi nhận được thông báo Tòa án đã thụ lý vụ án thường nghĩ rằng chỉ cần chờ thêm một thời gian ngắn là sẽ được đưa ra xét xử. Tuy nhiên, trên thực tế, từ thời điểm Tòa án thụ lý đến khi có quyết định đưa vụ án ra xét xử còn trải qua nhiều bước tố tụng như xác định quan hệ tranh chấp, thu thập và kiểm tra chứng cứ, lấy lời khai, định giá hoặc thẩm định tài sản, hòa giải và xử lý các vấn đề phát sinh. Vì vậy, việc Tòa án đã thụ lý nhưng chưa có lịch xét xửkhông phải lúc nào cũng đồng nghĩa với việc Tòa án chậm giải quyết. Điều quan trọng là phải xác định vụ án đang ở giai đoạn nào, thời hạn chuẩn bị xét xử đã hết hay chưa và có quyết định tạm đình chỉ, gia hạn hoặc quyết định đưa vụ án ra xét xử hay chưa. Theo Bộ luật Tố tụng dân sự hiện hành, thời hạn chuẩn bị xét xử được xác định khác nhau tùy loại vụ án; sau khi có quyết định đưa vụ án ra xét xử, Tòa án về nguyên tắc phải mở phiên tòa trong thời hạn luật định.
Tòa án thụ lý vụ án bao lâu thì xử?
Cần phân biệt giữa thời hạn chuẩn bị xét xử và thời điểm thực tế mở phiên tòa. Đây là hai mốc thời gian khác nhau mà rất nhiều người thường nhầm lẫn. Việc Tòa án ra thông báo thụ lý không có nghĩa ngay lập tức vụ án sẽ được đưa ra xét xử. Sau khi thụ lý, Thẩm phán được phân công sẽ phải thực hiện nhiều công việc nhằm chuẩn bị cho việc giải quyết vụ án. Trong giai đoạn này, Tòa án có thể yêu cầu các bên cung cấp tài liệu, chứng cứ, xác minh những tình tiết cần thiết, tiến hành hòa giải, tổ chức phiên họp kiểm tra việc giao nộp, tiếp cận, công khai chứng cứ và thực hiện các thủ tục tố tụng khác.
Đối với vụ án dân sự, hôn nhân và gia đình thuộc nhóm thông thường, thời hạn chuẩn bị xét xử về nguyên tắc là 04 tháng kể từ ngày Tòa án thụ lý vụ án. Đối với vụ án kinh doanh, thương mại và một số loại tranh chấp khác thuộc nhóm tương ứng, thời hạn chuẩn bị xét xử về nguyên tắc là 02 tháng kể từ ngày thụ lý. Trong trường hợp vụ án có tính chất phức tạp hoặc xuất hiện sự kiện bất khả kháng, trở ngại khách quan, thời hạn chuẩn bị xét xử có thể được gia hạn trong phạm vi pháp luật cho phép.
Như vậy, không thể chỉ căn cứ vào việc “đã thụ lý được bao lâu” để khẳng định Tòa án chắc chắn phải mở phiên tòa. Cần xem chính xác đó là loại vụ án nào, ngày thụ lý là ngày nào, trong quá trình giải quyết có phát sinh việc tạm đình chỉ hay không, có gia hạn thời hạn chuẩn bị xét xử hay không và Tòa án đã ban hành quyết định đưa vụ án ra xét xử chưa.
Sau khi thụ lý, Tòa án sẽ làm những gì?
Giai đoạn sau khi thụ lý thường không phải là giai đoạn “ngồi chờ đến ngày xét xử” như nhiều người vẫn nghĩ. Thẩm phán phải tiến hành nhiều hoạt động tố tụng để làm rõ nội dung tranh chấp. Tòa án có thể yêu cầu nguyên đơn, bị đơn và những người có quyền lợi, nghĩa vụ liên quan giao nộp bổ sung tài liệu, chứng cứ; xác định đầy đủ tư cách của những người tham gia tố tụng; làm rõ yêu cầu khởi kiện và yêu cầu phản tố; xác định quan hệ tranh chấp và những vấn đề các bên còn mâu thuẫn.
Đối với những vụ án tranh chấp tài sản, nhà đất hoặc nghĩa vụ thanh toán, quá trình giải quyết còn có thể phát sinh hoạt động xem xét, thẩm định tại chỗ, định giá tài sản hoặc xác minh tại cơ quan có thẩm quyền. Nếu một bên cho rằng tài liệu do bên kia cung cấp chưa đầy đủ hoặc có tranh chấp về tính xác thực, Tòa án có thể phải xác minh thêm trước khi có thể đưa vụ án ra xét xử. Chính những hoạt động này có thể khiến thời gian giải quyết thực tế kéo dài hơn so với thời gian mà đương sự hình dung ban đầu.
Trong giai đoạn chuẩn bị xét xử, Tòa án cũng tiến hành hòa giải đối với những vụ án thuộc trường hợp phải hòa giải. Nếu các bên thỏa thuận được với nhau về việc giải quyết toàn bộ vụ án và đáp ứng các điều kiện cần thiết, vụ án có thể được giải quyết theo hướng công nhận sự thỏa thuận thay vì mở phiên tòa xét xử. Ngược lại, nếu hòa giải không thành và không có căn cứ để tạm đình chỉ hoặc đình chỉ, Thẩm phán có thể ra quyết định đưa vụ án ra xét xử.
Đã thụ lý nhưng chờ mãi chưa có lịch xét xử có bình thường không?
Đây là tình huống khá nhiều đương sự gặp phải. Có trường hợp đã nhận được thông báo thụ lý nhưng sau một thời gian dài vẫn chưa nhận được giấy triệu tập tham gia phiên tòa. Tuy nhiên, việc chưa có lịch xét xử cần được xem xét dựa trên giai đoạn tố tụng thực tế, chứ không chỉ dựa vào cảm giác “đã chờ quá lâu”.
Nếu vụ án vẫn đang trong thời hạn chuẩn bị xét xử thì việc chưa có lịch xét xử có thể xuất phát từ việc Tòa án đang thực hiện các thủ tục cần thiết. Chẳng hạn, Tòa án đang thu thập chứng cứ, chờ kết quả định giá, thẩm định tại chỗ, xác minh thông tin từ cơ quan khác hoặc đang tiến hành các thủ tục hòa giải, công khai chứng cứ. Trong trường hợp này, việc chưa có lịch xét xử chưa đồng nghĩa với việc Tòa án vi phạm thời hạn giải quyết.
Ngược lại, nếu thời hạn chuẩn bị xét xử đã hết mà đương sự không nhận được thông tin rõ ràng về tình trạng giải quyết vụ án, không có quyết định đưa vụ án ra xét xử, cũng không biết vụ án có bị tạm đình chỉ hoặc đình chỉ hay không, thì đương sự có lý do để chủ động yêu cầu Tòa án cung cấp thông tin về tiến độ giải quyết. Việc chủ động kiểm tra hồ sơ và tình trạng tố tụng sẽ giúp tránh tình trạng chờ đợi kéo dài mà không biết nguyên nhân.
Có quyết định đưa vụ án ra xét xử thì bao lâu được xử?
Một mốc thời gian rất quan trọng mà đương sự cần phân biệt là ngày có quyết định đưa vụ án ra xét xử. Đây không phải thời điểm Tòa án thụ lý vụ án mà là thời điểm kết thúc một giai đoạn chuẩn bị và vụ án đã được xác định để đưa ra xét xử.
Theo quy định hiện hành, trong thời hạn 01 tháng kể từ ngày có quyết định đưa vụ án ra xét xử, Tòa án phải mở phiên tòa. Trường hợp có lý do chính đáng thì thời hạn này có thể là 02 tháng. Như vậy, nếu đương sự đã nhận được quyết định đưa vụ án ra xét xử nhưng sau đó vẫn không thấy phiên tòa được mở, cần kiểm tra chính xác ngày quyết định được ban hành và lý do khiến phiên tòa chưa được tiến hành.
Điều này cũng cho thấy một vấn đề quan trọng: “chưa có lịch xét xử” và “đã có quyết định đưa vụ án ra xét xử nhưng chưa mở phiên tòa” là hai tình huống hoàn toàn khác nhau. Mỗi trường hợp sẽ có cách theo dõi và xử lý khác nhau.
Vì sao vụ án đã thụ lý nhưng thời gian giải quyết vẫn kéo dài?
Một trong những nguyên nhân thường gặp là vụ án có nhiều tình tiết cần xác minh. Đặc biệt đối với tranh chấp đất đai, thừa kế, tài sản chung hoặc tranh chấp có nhiều người liên quan, việc xác định đầy đủ người tham gia tố tụng và nguồn gốc tài sản có thể mất nhiều thời gian.
Ví dụ, một vụ tranh chấp quyền sử dụng đất có thể cần xác minh quá trình sử dụng đất, nguồn gốc đất, hiện trạng tài sản trên đất, giấy tờ qua nhiều thời kỳ, thông tin đăng ký đất đai hoặc ý kiến của những người có liên quan. Nếu chỉ một tài liệu quan trọng chưa được thu thập thì Tòa án có thể chưa đủ cơ sở để đưa vụ án ra xét xử.
Ngoài ra, vụ án cũng có thể phát sinh việc tạm đình chỉ giải quyết. Khi vụ án bị tạm đình chỉ, thời hạn chuẩn bị xét xử được xử lý theo cơ chế riêng và khi Tòa án tiếp tục giải quyết thì thời hạn được tính lại theo quy định. Vì vậy, người dân không nên chỉ lấy ngày thụ lý ban đầu để tính một cách máy móc mà cần kiểm tra toàn bộ lịch sử tố tụng của vụ án.
Đã thụ lý lâu nhưng không thấy Tòa án thông báo gì thì phải làm gì?
Nếu đã chờ trong thời gian dài, việc đầu tiên nên làm là kiểm tra trực tiếp tình trạng giải quyết vụ án tại Tòa án đang thụ lý. Đương sự có thể liên hệ bộ phận tiếp nhận, văn thư hoặc bộ phận có trách nhiệm hướng dẫn để xác định hồ sơ đang được giải quyết đến bước nào, Thẩm phán nào được phân công và hiện có vấn đề gì khiến vụ án chưa được đưa ra xét xử.
Đồng thời, cần kiểm tra lại toàn bộ giấy tờ đã nhận từ Tòa án, đặc biệt là thông báo thụ lý, giấy triệu tập, biên bản hòa giải, thông báo về việc giao nộp chứng cứ, quyết định tạm đình chỉ hoặc các văn bản tố tụng khác. Nhiều trường hợp đương sự cho rằng vụ án “không được giải quyết” nhưng thực tế Tòa án đã ban hành một văn bản tố tụng mà đương sự chưa nắm được nội dung hoặc chưa nhận được thông tin đầy đủ.
Nếu cần thiết, đương sự có thể gửi văn bản đề nghị Tòa án thông báo về tiến độ giải quyết vụ án, nêu rõ số thụ lý, ngày thụ lý, tư cách tham gia tố tụng và đề nghị được cung cấp thông tin về tình trạng giải quyết hồ sơ. Việc trình bày bằng văn bản sẽ giúp người yêu cầu có tài liệu thể hiện việc mình đã chủ động liên hệ và yêu cầu giải quyết.
Có được làm đơn đề nghị Tòa án sớm đưa vụ án ra xét xử không?
Trong trường hợp vụ án đã kéo dài, đương sự có thể chủ động gửi văn bản đến Tòa án để trình bày tình trạng vụ án và đề nghị xem xét, giải quyết theo đúng trình tự, thời hạn tố tụng. Nội dung nên trình bày rõ ngày thụ lý, quá trình giải quyết đã diễn ra, những lần Tòa án đã triệu tập hoặc làm việc với các bên và khoảng thời gian đương sự chưa nhận được thông tin tiếp theo.
Tuy nhiên, cần lưu ý rằng việc gửi đơn đề nghị không đồng nghĩa với việc Tòa án bắt buộc phải mở phiên tòa ngay lập tức. Nếu vụ án vẫn còn hoạt động tố tụng cần thực hiện hoặc có căn cứ pháp lý khiến việc xét xử chưa thể tiến hành, Tòa án vẫn phải xử lý theo quy định. Vì vậy, mục tiêu quan trọng của văn bản là yêu cầu làm rõ tình trạng hồ sơ và đề nghị giải quyết đúng thời hạn, chứ không phải yêu cầu Tòa án bỏ qua các bước tố tụng cần thiết.
Trong trường hợp có dấu hiệu thời hạn giải quyết đã kéo dài bất thường, đương sự có thể cân nhắc thực hiện quyền khiếu nại, kiến nghị theo đúng trình tự phù hợp. Trước khi thực hiện, nên xác định rõ Tòa án đã làm những gì, còn thiếu bước nào và nguyên nhân chậm giải quyết được ghi nhận ra sao để tránh khiếu nại không đúng đối tượng hoặc không đúng căn cứ.
Chờ lâu có nên liên tục gọi điện cho Thẩm phán không?
Nhiều người khi chờ xét xử thường lựa chọn gọi điện nhiều lần để hỏi tình trạng hồ sơ. Tuy nhiên, cách này thường khó tạo ra tài liệu chứng minh quá trình liên hệ và nội dung đã trao đổi. Nếu vụ án đã kéo dài, việc trao đổi bằng văn bản thường có ý nghĩa thực tế hơn vì người dân có thể lưu lại bản sao đơn, ngày gửi và nội dung đề nghị.
Đặc biệt với những vụ án có giá trị tài sản lớn, tranh chấp đất đai, thừa kế hoặc có nhiều đương sự, việc quản lý hồ sơ tố tụng rất quan trọng. Người tham gia tố tụng nên lưu giữ toàn bộ thông báo, giấy triệu tập, biên bản làm việc, biên bản hòa giải, tài liệu chứng cứ và những văn bản đã gửi cho Tòa án. Đây cũng là cơ sở để đánh giá chính xác vụ án đang ở giai đoạn nào.
Khi nào cần đặc biệt lưu ý nếu vụ án bị kéo dài?
Không phải cứ vụ án kéo dài là có vi phạm. Tuy nhiên, đương sự cần đặc biệt lưu ý khi đã hết thời hạn chuẩn bị xét xử theo trường hợp áp dụng mà vẫn không rõ vụ án đang được giải quyết theo quyết định nào; không nhận được thông tin về việc gia hạn, tạm đình chỉ hoặc đình chỉ; hoặc đã có quyết định đưa vụ án ra xét xử nhưng quá thời gian luật định mà phiên tòa vẫn chưa được mở.
Trong những trường hợp này, cần rà soát hồ sơ một cách có hệ thống thay vì chỉ hỏi “bao giờ Tòa xử?”. Câu hỏi quan trọng hơn là: Ngày thụ lý là ngày nào? Vụ án thuộc loại tranh chấp nào? Thời hạn chuẩn bị xét xử đã hết chưa? Có được gia hạn hay không? Có quyết định tạm đình chỉ không? Đã có quyết định đưa vụ án ra xét xử chưa? Nếu đã có thì ngày quyết định là ngày nào và tại sao phiên tòa chưa được mở?
Chỉ khi trả lời được những câu hỏi này mới có thể xác định chính xác bước tiếp theo mà đương sự nên thực hiện.
Luật sư có thể làm gì khi vụ án bị kéo dài?
Trong trường hợp vụ án có nhiều tài liệu, tranh chấp phức tạp hoặc đã kéo dài trong thời gian đáng kể, luật sư có thể hỗ trợ rà soát toàn bộ tiến trình tố tụng để xác định nguyên nhân chậm giải quyết. Thay vì chỉ quan tâm đến ngày xét xử, luật sư sẽ kiểm tra hồ sơ để xác định Tòa án đã thực hiện những thủ tục nào, còn thiếu vấn đề gì và liệu có căn cứ để đề nghị tiếp tục giải quyết vụ án hay không.
Luật sư cũng có thể hỗ trợ soạn thảo văn bản đề nghị Tòa án cung cấp thông tin về tiến độ giải quyết, đề nghị giải quyết vụ án theo đúng thời hạn hoặc thực hiện các quyền khiếu nại, kiến nghị nếu có căn cứ. Đặc biệt đối với những vụ án liên quan đến đất đai, tài sản hoặc thừa kế, việc vụ án kéo dài có thể ảnh hưởng đến giá trị tài sản và quyền lợi của các bên, nên việc theo dõi tiến độ tố tụng là vấn đề cần được quan tâm.
Đừng chỉ chờ lịch xét xử – hãy kiểm tra chính xác hồ sơ đang ở đâu
Một sai lầm phổ biến của đương sự là sau khi nhận thông báo thụ lý thì chỉ chờ Tòa án gửi giấy triệu tập xét xử. Trong khi đó, giai đoạn chuẩn bị xét xử có rất nhiều thủ tục mà đương sự cần chủ động tham gia, đặc biệt là giao nộp chứng cứ, tham gia hòa giải, kiểm tra việc công khai chứng cứ và thực hiện các yêu cầu của Thẩm phán.
Nếu Tòa án yêu cầu bổ sung tài liệu mà đương sự không thực hiện, hoặc đương sự không tham gia các buổi làm việc mà không có lý do chính đáng, quá trình giải quyết vụ án có thể bị ảnh hưởng. Vì vậy, việc theo dõi hồ sơ không chỉ giúp biết “bao giờ Tòa xử” mà còn giúp người tham gia tố tụng không bỏ lỡ những quyền và nghĩa vụ quan trọng của mình.
Kết luận
Tòa án thụ lý vụ án bao lâu sẽ xử? Câu trả lời không phải lúc nào cũng là một khoảng thời gian cố định cho mọi vụ án. Đối với nhiều vụ án dân sự, hôn nhân và gia đình, thời hạn chuẩn bị xét xử về nguyên tắc là 04 tháng kể từ ngày thụ lý; một số vụ án kinh doanh, thương mại và loại tranh chấp tương ứng có thời hạn chuẩn bị xét xử là 02 tháng. Trường hợp có căn cứ theo luật, thời hạn có thể được gia hạn. Sau khi có quyết định đưa vụ án ra xét xử, về nguyên tắc Tòa án phải mở phiên tòa trong 01 tháng, hoặc 02 tháng nếu có lý do chính đáng.
Vì vậy, nếu đã thụ lý nhưng chờ mãi chưa có lịch xét xử, đừng chỉ tiếp tục chờ đợi mà nên kiểm tra ngày thụ lý, loại vụ án, thời hạn chuẩn bị xét xử, tình trạng thu thập chứng cứ, khả năng tạm đình chỉ hoặc gia hạn và việc Tòa án đã ban hành quyết định đưa vụ án ra xét xử hay chưa. Nếu thời gian giải quyết có dấu hiệu kéo dài bất thường, đương sự có thể chủ động gửi văn bản đề nghị Tòa án thông tin về tiến độ và xem xét thực hiện quyền khiếu nại, kiến nghị theo quy định. Hiểu đúng các mốc tố tụng sẽ giúp người khởi kiện, bị đơn và những người có quyền lợi, nghĩa vụ liên quan tránh rơi vào tình trạng “đã thụ lý nhưng không biết phải chờ đến bao giờ”.
📞 THÔNG TIN LIÊN HỆ
Văn phòng Luật Công Tâm
Địa chỉ: Tầng 6, số 141 Hoàng Quốc Việt, phường Nghĩa Đô, Hà Nội.
Hotline hỗ trợ 24/7: 0972 810 901 – 0969 545 660
Website Luật Công Tâm
Email: [email protected]
