Trong quá trình điều tra vụ án hình sự, không ít bị can rơi vào tình huống đặc biệt căng thẳng khi lời khai của mình không phù hợp với những chứng cứ mà Cơ quan điều tra đang thu thập được.

Ví dụ:

• Bị can khai không có mặt tại hiện trường nhưng camera ghi nhận xuất hiện tại khu vực xảy ra vụ việc.
• Bị can cho rằng chỉ xô đẩy nhẹ nhưng kết luận giám định xác định nạn nhân bị thương tích nghiêm trọng.
• Bị can phủ nhận việc liên quan đến hung khí nhưng dấu vết sinh học hoặc dấu vân tay được phát hiện trên vật chứng.

Đứng trước những chứng cứ bất lợi, nhiều người vì hoảng loạn đã lựa chọn hai cách xử lý cực đoan:

• Tiếp tục phủ nhận mọi tình tiết mặc dù không còn phù hợp với các tài liệu đã được thu thập.
• Hoặc quá lo sợ nên ký ngay vào biên bản hỏi cung mà chưa đọc kỹ nội dung, chưa hiểu đầy đủ quyền của mình.

Cả hai cách ứng xử này đều có thể khiến bị can tự đặt mình vào tình thế bất lợi trong quá trình giải quyết vụ án.

Vậy khi chứng cứ dường như mâu thuẫn với lời khai của mình, bị can nên làm gì để vừa bảo đảm quyền lợi hợp pháp, vừa không ảnh hưởng đến quá trình giải quyết vụ án?

Giữ bình tĩnh và lắng nghe đầy đủ nội dung chứng cứ mà Cơ quan điều tra đưa ra

Đây là nguyên tắc quan trọng nhất.

Việc Điều tra viên thông báo hoặc đối chiếu một chứng cứ không đồng nghĩa với việc toàn bộ vụ án đã được chứng minh hoặc mọi tình tiết đều đã rõ ràng.

Theo Bộ luật Tố tụng hình sự năm 2015, việc xác định sự thật vụ án phải được thực hiện trên cơ sở đánh giá toàn diện, khách quan tất cả các chứng cứ, không chỉ dựa vào một tài liệu hoặc một lời khai riêng lẻ.

Do đó, khi được đối chất với chứng cứ, bị can cần bình tĩnh:

• lắng nghe nội dung;
• xác định chứng cứ đang nói đến vấn đề gì;
• tránh phản ứng cảm tính hoặc suy đoán.

Trong nhiều vụ án, camera chỉ ghi nhận sự có mặt của một người tại hiện trường nhưng chưa phản ánh đầy đủ diễn biến sự việc; hoặc một dấu vết vật chứng chỉ là một trong nhiều căn cứ cần được đánh giá cùng các chứng cứ khác.

Không khai báo tùy tiện, nhưng cũng không nên giải thích theo cảm tính

Nhiều bị can khi thấy xuất hiện chứng cứ bất lợi thường vội vàng thay đổi lời khai nhiều lần hoặc giải thích theo suy đoán của mình.

Điều này dễ dẫn đến việc lời khai thiếu nhất quán, gây khó khăn cho chính quá trình bảo vệ quyền và lợi ích hợp pháp của mình.

Nếu nhận thấy có điểm chưa chính xác hoặc chưa nhớ rõ diễn biến sự việc, bị can có thể trình bày đúng những gì mình biết và nêu rõ phạm vi nhận thức của mình.

Việc giải trình cần dựa trên sự thật khách quan, phù hợp với các tình tiết của vụ án, tránh suy diễn hoặc đưa ra thông tin không có căn cứ.

Trong trường hợp phát hiện lời khai trước đây có sai sót do nhớ nhầm, bị can cũng có quyền trình bày lại trung thực và giải thích rõ nguyên nhân của sự thay đổi.

Thực hiện quyền có luật sư tham gia bào chữa khi vụ việc trở nên phức tạp

Đây là quyền rất quan trọng nhưng trên thực tế nhiều người chỉ nghĩ đến khi vụ án đã bước sang giai đoạn truy tố hoặc xét xử.

Theo Điều 60 Bộ luật Tố tụng hình sự năm 2015, bị can có quyền:

• tự bào chữa;
• nhờ người bào chữa;
• được gặp luật sư theo quy định của pháp luật.

Khi nhận thấy:

• chứng cứ của vụ án có nhiều tài liệu chuyên môn;
• kết luận giám định phức tạp;
• có nhiều lời khai mâu thuẫn;
• chưa hiểu rõ ý nghĩa pháp lý của các tài liệu,

bị can nên đề nghị có luật sư tham gia để được tư vấn về quyền, nghĩa vụ và cách thực hiện các quyền tố tụng theo đúng quy định của pháp luật.

Sự tham gia của luật sư không nhằm cản trở hoạt động điều tra mà giúp bảo đảm quá trình hỏi cung được thực hiện đúng pháp luật, khách quan và tôn trọng quyền của người bị buộc tội.

Chứng cứ cũng phải được thu thập đúng trình tự pháp luật

Không phải mọi tài liệu đều mặc nhiên trở thành chứng cứ dùng để buộc tội.

Theo Bộ luật Tố tụng hình sự năm 2015, chứng cứ phải được thu thập theo đúng trình tự, thủ tục luật định và được kiểm tra, đánh giá công khai, khách quan.

Trong thực tiễn, luật sư thường xem xét nhiều vấn đề như:

• nguồn gốc của tài liệu;
• trình tự thu giữ vật chứng;
• quy trình trưng cầu và thực hiện giám định;
• việc bảo quản vật chứng;
• tính liên quan giữa chứng cứ với hành vi bị cáo buộc.

Nếu phát hiện có vi phạm nghiêm trọng trong việc thu thập hoặc sử dụng chứng cứ thì luật sư có thể đề nghị cơ quan tiến hành tố tụng xem xét, đánh giá lại theo quy định của pháp luật.

Việc này không đồng nghĩa với việc phủ nhận mọi chứng cứ mà nhằm bảo đảm chỉ những chứng cứ hợp pháp mới được sử dụng để giải quyết vụ án.

Vai trò của Luật sư khi chứng cứ và lời khai có mâu thuẫn

Trong nhiều vụ án hình sự, điều quyết định không phải là số lượng chứng cứ mà là cách đánh giá tổng thể toàn bộ hồ sơ vụ án.

Luật sư Công Tâm sẽ đồng hành cùng khách hàng bằng việc:

• Nghiên cứu toàn bộ hồ sơ vụ án theo quy định của pháp luật.
• Phân tích từng nhóm chứng cứ buộc tội và gỡ tội.
• Kiểm tra tính hợp pháp trong quá trình thu thập chứng cứ.
• Tham gia các buổi hỏi cung theo quy định của pháp luật.
• Tư vấn để bị can hiểu đúng quyền và nghĩa vụ của mình trong quá trình tố tụng.
• Đề xuất thu thập thêm chứng cứ, tài liệu hoặc người làm chứng có lợi nếu cần thiết.
• Xây dựng phương án bào chữa dựa trên chứng cứ khách quan, bảo đảm tối đa quyền và lợi ích hợp pháp của thân chủ.

Kinh nghiệm thực tiễn cho thấy, nhiều vụ án đã được làm sáng tỏ hơn nhờ việc đánh giá đầy đủ cả chứng cứ buộc tội và chứng cứ gỡ tội, thay vì chỉ nhìn nhận vụ việc từ một phía.

Kết luận

Khi chứng cứ có dấu hiệu mâu thuẫn với lời khai của bị can, điều quan trọng nhất không phải là hoảng loạn hay tìm cách đối phó, mà là bình tĩnh thực hiện đúng các quyền tố tụng mà pháp luật quy định.

Việc khai báo trung thực, đọc kỹ các biên bản trước khi ký, yêu cầu luật sư tham gia bào chữa khi cần thiết và để mọi chứng cứ được kiểm tra, đánh giá khách quan sẽ giúp bảo vệ tốt hơn quyền và lợi ích hợp pháp của người bị buộc tội.

Nếu bạn hoặc người thân đang bị tạm giữ, tạm giam hoặc bị khởi tố và cần được luật sư hình sự tư vấn ngay từ giai đoạn điều tra, Luật Công Tâm sẵn sàng đồng hành, bảo vệ quyền lợi hợp pháp của bạn trên cơ sở pháp luật, chứng cứ và nguyên tắc tranh tụng công bằng.

📞 THÔNG TIN LIÊN HỆ

VĂN PHÒNG LUẬT CÔNG TÂM

☎ Hotline: 0972810901 – 0969545660

🌐 Website: luatcongtam.com.vn

📧 Email: [email protected]