Không ít người sau khi cho bạn bè, người thân hoặc đối tác vay tiền đã rơi vào tình huống vô cùng bức xúc: đến hạn trả nợ thì người vay tắt máy, chặn số điện thoại, khóa tài khoản mạng xã hội, chuyển nơi ở hoặc cố tình né tránh mọi liên lạc.

Nhiều chủ nợ cho rằng chỉ cần người vay “mất tích” hoặc cắt đứt liên lạc là đã phạm tội lừa đảo hoặc lạm dụng tín nhiệm chiếm đoạt tài sản. Trong khi đó, người vay lại nghĩ rằng chỉ cần không nghe điện thoại, không gặp mặt thì sẽ kéo dài được thời gian, thậm chí thoát khỏi nghĩa vụ trả nợ.

Đây là một quan điểm hết sức sai lầm. Việc cố tình cắt liên lạc để trốn tránh nghĩa vụ dân sự không chỉ khiến khoản nợ phát sinh thêm hậu quả pháp lý mà trong một số trường hợp còn có thể là căn cứ để cơ quan tiến hành tố tụng xem xét dấu hiệu của tội phạm.

Cắt liên lạc không làm khoản nợ biến mất, nhưng có thể khiến trách nhiệm pháp lý của người vay nặng nề hơn.

Người vay tiền có được phép cắt liên lạc để không trả nợ không?

Theo quy định của Bộ luật Dân sự năm 2015, khi giao kết hợp đồng vay tài sản, bên vay có nghĩa vụ hoàn trả tiền gốc, tiền lãi (nếu có thỏa thuận hoặc pháp luật quy định) đúng thời hạn, đúng địa điểm và đúng phương thức đã cam kết.

Do đó, việc người vay:

• Tắt điện thoại;
• Chặn mọi phương thức liên lạc;
• Rời khỏi nơi cư trú;
• Né tránh gặp chủ nợ;
• Không hợp tác để giải quyết khoản vay;

không làm chấm dứt nghĩa vụ trả nợ.

Khoản nợ vẫn tồn tại cho đến khi được thanh toán hoặc được giải quyết theo quy định của pháp luật.

Nhiều người lầm tưởng rằng chỉ cần kéo dài thời gian thì chủ nợ sẽ bỏ cuộc hoặc hết quyền yêu cầu. Trên thực tế, nếu chủ nợ thực hiện đúng các biện pháp pháp lý, người vay vẫn có thể phải chịu trách nhiệm dân sự, thậm chí trong những trường hợp nhất định còn có thể bị xem xét trách nhiệm hình sự.

👉 Không nghe điện thoại không đồng nghĩa với việc được miễn nghĩa vụ trả nợ.

Chỉ cắt liên lạc đã bị xử lý hình sự chưa?

Đây là câu hỏi được rất nhiều người quan tâm.

Câu trả lời là: Không phải mọi trường hợp cắt liên lạc đều cấu thành tội phạm.

Pháp luật Việt Nam phân biệt rất rõ giữa:

• Quan hệ vay mượn dân sự phát sinh do không có khả năng thanh toán hoặc chậm thực hiện nghĩa vụ; và
• Hành vi chiếm đoạt tài sản có yếu tố gian dối hoặc cố tình trốn tránh nhằm chiếm đoạt tài sản của người khác.

Nếu người vay thực sự gặp khó khăn về tài chính, vẫn thiện chí trao đổi, thừa nhận khoản nợ và có phương án trả nợ thì đây chủ yếu là quan hệ dân sự.

Ngược lại, nếu ngay sau khi nhận tiền hoặc đến hạn thanh toán, người vay cố ý cắt đứt mọi liên lạc, che giấu nơi cư trú, tẩu tán tài sản hoặc bỏ trốn nhằm không thực hiện nghĩa vụ thì hành vi đó có thể là một trong những dấu hiệu để cơ quan có thẩm quyền xem xét bản chất vụ việc.

👉 Cắt liên lạc không phải là tội phạm, nhưng có thể trở thành một tình tiết quan trọng khi đánh giá ý thức chiếm đoạt tài sản.

Khi nào hành vi trốn tránh nghĩa vụ có thể bị truy cứu trách nhiệm hình sự?

Không phải mọi khoản nợ đều dẫn đến xử lý hình sự.

Tuy nhiên, trong một số trường hợp, người vay có thể bị xem xét về các tội danh liên quan nếu có đầy đủ dấu hiệu theo quy định của Bộ luật Hình sự.

Trường hợp thứ nhất: Có dấu hiệu của tội Lạm dụng tín nhiệm chiếm đoạt tài sản

Đây là trường hợp phổ biến nhất.

Ví dụ:

• Người vay nhận tiền hợp pháp thông qua hợp đồng vay.
• Đến hạn phải trả nhưng cố tình bỏ trốn.
• Cắt toàn bộ liên lạc.
• Thay đổi nơi cư trú để tránh chủ nợ.
• Có khả năng trả nhưng cố tình không trả.
• Sử dụng tiền vay vào mục đích bất hợp pháp dẫn đến mất khả năng thanh toán.

Nếu cơ quan điều tra xác định người vay có mục đích chiếm đoạt tài sản hoặc có các hành vi nêu trên theo quy định của pháp luật thì có thể bị xem xét trách nhiệm hình sự.

Trường hợp thứ hai: Ngay từ đầu đã gian dối để vay tiền

Nếu người vay:

• Đưa ra thông tin giả;
• Giả mạo giấy tờ;
• Bịa đặt về khả năng tài chính;
• Dựng lên dự án hoặc giao dịch không có thật;

để người khác tin tưởng giao tiền rồi sau đó cắt liên lạc nhằm chiếm đoạt tài sản thì hành vi này có thể có dấu hiệu của tội Lừa đảo chiếm đoạt tài sản.

Điểm mấu chốt là hành vi gian dối phải có trước hoặc đồng thời với thời điểm nhận tiền, chứ không phải phát sinh sau khi vay.

Trường hợp thứ ba: Có khả năng trả nhưng cố tình không trả

Trong thực tế, có trường hợp người vay:

• Vẫn kinh doanh bình thường;
• Có tài sản;
• Có thu nhập ổn định;

nhưng vẫn cố tình né tránh, chuyển tài sản cho người khác, không thực hiện nghĩa vụ trả nợ nhằm chiếm đoạt khoản tiền đã vay.

Đây là tình tiết mà cơ quan tiến hành tố tụng sẽ xem xét cùng với toàn bộ tài liệu, chứng cứ khác để đánh giá bản chất hành vi.

Chủ nợ cần làm gì khi người vay bỏ trốn hoặc cắt liên lạc?

Khi phát hiện người vay cố tình né tránh nghĩa vụ, chủ nợ không nên nóng vội hoặc sử dụng các biện pháp trái pháp luật như:

• Đe dọa;
• Đăng tải thông tin xúc phạm danh dự;
• Tự ý chiếm giữ tài sản;
• Thuê người đòi nợ trái pháp luật.

Thay vào đó, cần thực hiện các bước sau:

Thu thập đầy đủ chứng cứ

Lưu giữ:

• Hợp đồng vay tiền;
• Giấy vay tiền;
• Sao kê chuyển khoản;
• Tin nhắn;
• Email;
• Ghi âm (nếu hợp pháp);
• Lịch sử cuộc gọi;
• Các tài liệu chứng minh việc người vay cố tình né tránh.

Đây là căn cứ quan trọng để bảo vệ quyền lợi khi khởi kiện hoặc tố giác.

         Xác minh nơi cư trú và tài sản

Nếu người vay thay đổi nơi cư trú hoặc chuyển nhượng tài sản bất thường, chủ nợ nên thu thập thông tin hợp pháp để phục vụ quá trình giải quyết tranh chấp.

          Khởi kiện yêu cầu Tòa án giải quyết

Nếu vụ việc chỉ là tranh chấp dân sự, chủ nợ có quyền yêu cầu Tòa án buộc người vay thực hiện nghĩa vụ trả nợ, trả lãi, bồi thường thiệt hại (nếu có căn cứ).

Sau khi bản án có hiệu lực, nếu người vay vẫn không tự nguyện thi hành thì có thể yêu cầu cơ quan thi hành án dân sự tổ chức thi hành theo quy định.

Tố giác tội phạm khi có dấu hiệu hình sự

Trong trường hợp có căn cứ cho rằng người vay đã có hành vi gian dối hoặc lợi dụng việc vay tài sản để chiếm đoạt, chủ nợ có thể gửi đơn tố giác đến cơ quan điều tra kèm theo toàn bộ tài liệu, chứng cứ để được xem xét theo đúng trình tự pháp luật.

Tuy nhiên, cần lưu ý rằng không phải cứ không trả nợ là cơ quan điều tra sẽ khởi tố vụ án hình sự. Việc xử lý hình sự chỉ đặt ra khi có đủ căn cứ chứng minh dấu hiệu tội phạm theo quy định của pháp luật.

Những sai lầm nhiều người thường mắc phải

Cho rằng cắt liên lạc là hết trách nhiệm

Đây là suy nghĩ hoàn toàn sai. Khoản nợ không mất đi chỉ vì người vay không nghe điện thoại hoặc thay đổi nơi ở.

• Nhầm lẫn giữa tranh chấp dân sự và tội phạm hình sự

Không phải mọi trường hợp chậm trả nợ đều là tội phạm.

Việc xác định bản chất vụ việc phải căn cứ vào ý thức của người vay, hành vi sau khi nhận tiền và các chứng cứ khác.

• Chủ nợ nóng vội sử dụng biện pháp trái pháp luật

Nhiều người vì quá bức xúc đã thuê người đòi nợ, giữ xe, giữ tài sản hoặc đăng tải thông tin nhằm gây sức ép.

Những hành vi này có thể khiến chính chủ nợ phải chịu trách nhiệm pháp lý.

• Không lưu giữ chứng cứ

Nhiều khoản vay chỉ thỏa thuận bằng lời nói, không lập giấy vay, không lưu tin nhắn hoặc chứng từ chuyển tiền.

Khi xảy ra tranh chấp, việc chứng minh khoản vay trở nên rất khó khăn.

• Không nhờ luật sư từ sớm

Nhiều người chỉ tìm đến luật sư khi người vay đã bỏ trốn nhiều tháng hoặc tài sản đã bị tẩu tán.

Trong khi đó, nếu được tư vấn ngay từ đầu, chủ nợ có thể lựa chọn đúng phương án pháp lý, thu thập chứng cứ đầy đủ và hạn chế tối đa rủi ro.

Kết luận

Việc cố tình cắt liên lạc để trốn tránh nghĩa vụ trả nợ không làm chấm dứt trách nhiệm của người vay. Nghĩa vụ hoàn trả tài sản vẫn tồn tại theo quy định của pháp luật dân sự và trong những trường hợp có đủ dấu hiệu về hành vi gian dối hoặc chiếm đoạt, người vay còn có thể bị xem xét trách nhiệm hình sự.

Đối với chủ nợ, điều quan trọng nhất là bình tĩnh, thu thập đầy đủ chứng cứ và lựa chọn đúng con đường pháp lý. Việc phân biệt rõ đâu là tranh chấp dân sự, đâu là hành vi có dấu hiệu tội phạm sẽ giúp bảo vệ quyền và lợi ích hợp pháp một cách hiệu quả, đồng thời tránh những hành vi xử lý cảm tính có thể dẫn đến vi phạm pháp luật

Đừng để sự im lặng của người vay khiến bạn từ bỏ quyền lợi của mình. Hiểu đúng pháp luật và hành động đúng thời điểm chính là chìa khóa để thu hồi khoản nợ một cách hợp pháp và hiệu quả.

 THÔNG TIN LIÊN HỆ

VĂN PHÒNG LUẬT CÔNG TÂM

☎ Hotline: 0972810901 – 0969545660

🌐 Website: luatcongtam.com.vn

📧 Email: [email protected]