Nhiều người cho rằng khi đã là bị cáo thì có quyền tự do ghi âm, ghi hình toàn bộ diễn biến phiên tòa để làm bằng chứng hoặc bảo vệ quyền lợi của mình. Đây là một quan niệm khá phổ biến nhưng chưa hoàn toàn chính xác. Trên thực tế, việc ghi âm, ghi hình tại phiên tòa hình sự được pháp luật quy định khá chặt chẽ nhằm bảo đảm trật tự phiên tòa, quyền của những người tham gia tố tụng cũng như hoạt động xét xử của Tòa án.
Vậy bị cáo có được tự ý ghi âm, ghi hình tại phiên tòa hình sự hay không? Dưới đây là những quy định quan trọng mà bạn cần biết.
Phiên tòa là hoạt động tư pháp nên không phải ai cũng được tự do ghi âm, ghi hình
Nhiều người cho rằng phiên tòa xét xử công khai thì bất kỳ ai cũng có thể sử dụng điện thoại để quay video hoặc ghi âm toàn bộ quá trình xét xử. Tuy nhiên, đây là cách hiểu chưa đúng.
Theo quy định của pháp luật và nội quy phiên tòa, việc ghi âm, ghi hình tại phiên tòa phải tuân thủ quy định của Hội đồng xét xử và nội quy phòng xử án. Không phải cứ tham gia phiên tòa là có quyền tự do sử dụng điện thoại hoặc các thiết bị ghi hình.
Đặc biệt, đối với bị cáo – người đang tham gia tố tụng với tư cách là người bị buộc tội – thì việc sử dụng điện thoại hoặc thiết bị ghi âm, ghi hình càng chịu sự kiểm soát chặt chẽ nhằm bảo đảm việc xét xử diễn ra nghiêm túc, khách quan.
Bị cáo không có quyền tự ý ghi âm, ghi hình toàn bộ phiên tòa
Một điểm mà rất nhiều người bất ngờ là Bộ luật Tố tụng hình sự không quy định bị cáo có quyền tự ý ghi âm hoặc ghi hình toàn bộ diễn biến phiên tòa.
Trong thực tế, trước khi phiên tòa bắt đầu, Hội đồng xét xử thường yêu cầu những người tham gia phiên tòa tắt điện thoại hoặc chuyển sang chế độ im lặng và tuân thủ nội quy phòng xử án.
Nếu bị cáo tự ý sử dụng điện thoại để quay phim, ghi âm khi chưa được phép thì có thể bị Chủ tọa phiên tòa nhắc nhở, yêu cầu dừng việc ghi hình hoặc áp dụng các biện pháp bảo đảm trật tự phiên tòa theo quy định.
Việc ghi âm, ghi hình phải tuân theo sự điều hành của Chủ tọa phiên tòa
Chủ tọa phiên tòa là người điều hành toàn bộ hoạt động xét xử và có trách nhiệm giữ gìn trật tự trong phòng xử án.
Do đó, nếu việc ghi âm hoặc ghi hình có thể:
- Gây mất trật tự phiên tòa;
- Làm ảnh hưởng đến việc xét hỏi;
- Gây áp lực đối với người làm chứng hoặc người bị hại;
- Ảnh hưởng đến hoạt động xét xử;
thì Chủ tọa có quyền yêu cầu chấm dứt việc ghi âm, ghi hình hoặc xử lý theo nội quy phiên tòa.
Điều này nhằm bảo đảm phiên tòa diễn ra khách quan, nghiêm túc và đúng quy định pháp luật.
Không phải phiên tòa nào cũng được ghi hình
Một hiểu lầm khác là mọi phiên tòa đều được phép ghi hình vì đều xét xử công khai.
Thực tế, pháp luật phân biệt rất rõ giữa:
- Phiên tòa xét xử công khai;
- Phiên tòa xét xử kín.
Đối với các phiên tòa xét xử kín (ví dụ liên quan đến bí mật nhà nước, người dưới 18 tuổi, bí mật đời tư…), việc ghi âm, ghi hình gần như không được phép nếu không có sự chấp thuận theo quy định.
Ngay cả đối với phiên tòa công khai thì việc ghi hình vẫn phải tuân thủ nội quy phòng xử án và sự điều hành của Hội đồng xét xử.
Báo chí cũng không được tự ý ghi hình trong mọi trường hợp
Nhiều người cho rằng nếu phóng viên được quay phim thì bị cáo cũng có quyền tương tự.
Tuy nhiên, thực tế không phải vậy.
Nhà báo hoạt động tại phiên tòa phải tuân thủ quy định của pháp luật về báo chí cũng như nội quy của Tòa án. Việc ghi hình thường chỉ được thực hiện trong phạm vi được Chủ tọa phiên tòa cho phép.
Điều này cho thấy ngay cả cơ quan báo chí cũng không có quyền tuyệt đối trong việc ghi âm, ghi hình tại phiên tòa.
Nếu muốn lưu lại nội dung phiên tòa thì bị cáo có thể thực hiện bằng cách nào?
Trong nhiều trường hợp, bị cáo muốn lưu lại diễn biến phiên tòa để phục vụ việc kháng cáo hoặc bảo vệ quyền lợi của mình.
Thay vì tự ý ghi hình, bị cáo có thể:
- Trình bày đầy đủ ý kiến tại phiên tòa;
- Đề nghị ghi chính xác nội dung vào biên bản phiên tòa nếu thấy có sai sót;
- Đề nghị luật sư ghi chép đầy đủ diễn biến xét xử;
- Sau phiên tòa, yêu cầu thực hiện các quyền tố tụng theo quy định để bảo vệ quyền lợi của mình.
Đây là những cách phù hợp với quy định pháp luật và có giá trị pháp lý cao hơn so với việc tự ý quay video hoặc ghi âm.
Tự ý ghi hình có thể ảnh hưởng đến chính quyền lợi của bị cáo
Không ít người nghĩ rằng việc bí mật ghi âm, ghi hình sẽ giúp mình có thêm chứng cứ.
Tuy nhiên, trong thực tế, hành vi này có thể khiến Chủ tọa phiên tòa đánh giá là không chấp hành nội quy phòng xử án.
Nếu việc ghi hình gây mất trật tự hoặc cản trở hoạt động xét xử thì bị cáo có thể bị nhắc nhở, yêu cầu chấm dứt hành vi hoặc áp dụng các biện pháp cần thiết để bảo đảm phiên tòa tiếp tục diễn ra đúng quy định.
Do đó, việc tự ý sử dụng điện thoại trong phòng xử án đôi khi lại tạo ra những bất lợi không đáng có.
Vai trò của luật sư trong việc bảo vệ quyền lợi tại phiên tòa
Thay vì tập trung vào việc ghi âm hoặc ghi hình, điều quan trọng hơn là bảo đảm các quyền tố tụng của bị cáo được thực hiện đầy đủ.
Luật sư có thể:
- Theo dõi toàn bộ diễn biến phiên tòa;
- Ghi chép đầy đủ quá trình xét hỏi và tranh luận;
- Kiến nghị nếu phát hiện vi phạm thủ tục tố tụng;
- Đề nghị ghi nhận các ý kiến quan trọng vào biên bản phiên tòa;
- Hỗ trợ chuẩn bị căn cứ cho việc kháng cáo nếu cần thiết.
Trong nhiều vụ án hình sự, việc có luật sư tham gia ngay từ đầu mang lại giá trị bảo vệ quyền lợi thiết thực hơn nhiều so với việc tự ghi âm hoặc ghi hình.
Kết luận
Bị cáo không có quyền tự ý ghi âm, ghi hình toàn bộ phiên tòa hình sự chỉ vì mình là người tham gia tố tụng. Việc ghi âm, ghi hình trong phòng xử án phải tuân thủ quy định của pháp luật, nội quy phiên tòa và sự điều hành của Chủ tọa phiên tòa nhằm bảo đảm hoạt động xét xử diễn ra khách quan, nghiêm túc và đúng trình tự.
Nếu muốn bảo vệ quyền lợi của mình, bị cáo nên sử dụng đúng các quyền tố tụng mà pháp luật quy định, phối hợp với luật sư để ghi nhận đầy đủ các diễn biến quan trọng của phiên tòa và thực hiện quyền kháng cáo khi có căn cứ. Hiểu đúng quy định sẽ giúp tránh những vi phạm không cần thiết và bảo vệ quyền, lợi ích hợp pháp của mình một cách hiệu quả nhất.
📞 THÔNG TIN LIÊN HỆ
VĂN PHÒNG LUẬT CÔNG TÂM
☎ Hotline: 0972810901 – 0969545660
🌐 Website: luatcongtam.com.vn
📧 Email: [email protected]
